Naruszenie zasady dobrej wiary na rachunku gotówkowym

15
Naruszenie zasady dobrej wiary (good faith violation) występuje na rachunku gotówkowym, gdy inwestor kupuje papier wartościowy za środki pochodzące ze sprzedaży, która nie została jeszcze rozliczona, a następnie sprzedaje ten papier przed rozliczeniem wspomnianych środków. W systemie rozliczeń T+1 gotówka ze sprzedaży pozostaje nierozliczona przez jeden dzień roboczy, a rachunek gotówkowy nie posiada zabezpieczenia kredytowego, które mogłoby wypełnić tę lukę. Kara nie ma formy grzywny: jest to ograniczenie, które przez dziewięćdziesiąt dni pozwala na inwestowanie wyłącznie przy użyciu rozliczonych środków pieniężnych.

Z tego samego mechanizmu wynikają trzy rodzaje naruszeń: naruszenie zasady dobrej wiary, free riding oraz naruszenie związane z likwidacją pozycji gotówkowej (cash liquidation violation). Tylko jedno z tych trzech naruszeń zostało ujęte w przepisach federalnych. Pozostałe dwa stanowią formę egzekwowania tego samego wymogu przez domy maklerskie.

Co uznaje się za rozliczoną gotówkę w systemie T+1?

Sprzedaż akcji wiąże się z dwoma zdarzeniami występującymi w różnych terminach. Transakcja zostaje zawarta w dniu zawarcia transakcji (trade date), a saldo rachunku aktualizuje się natychmiast. Akcje i środki pieniężne faktycznie zmieniają właściciela w dniu rozliczenia (settlement date), czyli jeden dzień roboczy później, co określa skrót T+1. W międzyczasie środki te są nierozliczone: widoczne na rachunku i możliwe do jednorazowego wykorzystania, lecz w świetle przepisów jeszcze nie stanowią własności inwestora. Pełny cykl opisano w jak działa rozliczanie akcji w systemie T+1.

Rachunek gotówkowy nie przewiduje żadnego kredytowania i na tym polega jego konstrukcja. Przepis Regulation T pozwala brokerowi przyjąć zlecenie kupna na rachunku gotówkowym, gdy dostępne są na nim wystarczające środki lub gdy inwestor w dobrej wierze zobowiązał się do pełnej zapłaty. Od tego sformułowania pochodzi nazwa pierwszego rodzaju naruszenia.

Poniższy kalendarz zestawia każdą nadchodzącą sesję z dniem, w którym rozliczana jest sprzedaż dokonana podczas tej sesji.

SELECT
    toString(s.d)                                                                                                    AS trade_date,
    concat(formatDateTime(s.d, '%a'), ', ', formatDateTime(s.d, '%b'), ' ', toString(toDayOfMonth(s.d)))              AS traded_on,
    concat(formatDateTime(s.next_open, '%a'), ', ', formatDateTime(s.next_open, '%b'), ' ', toString(toDayOfMonth(s.next_open))) AS settles_on,
    dateDiff('day', s.d, s.next_open)                                                                                AS calendar_days_to_settle
FROM
(
    SELECT
        d,
        leadInFrame(d) OVER (ORDER BY d ROWS BETWEEN 1 FOLLOWING AND 1 FOLLOWING) AS next_open
    FROM
    (
        SELECT d
        FROM
        (
            SELECT today() + arrayJoin(range(0, 45)) AS d
        )
        WHERE toDayOfWeek(d) BETWEEN 1 AND 5
          AND d NOT IN
          (
              SELECT date
              FROM global_markets.stocks_market_holidays
              WHERE status = 'closed'
          )
    )
) AS s
WHERE s.next_open > s.d
ORDER BY s.d
LIMIT 15

Sprzedaż w dniu Tue, Aug 11 rozliczana jest w dniu Wed, Aug 12. Sprzedaż w dniu Mon, Aug 31 rozliczana jest w dniu Tue, Sep 1. W przypadku 15 sesji ujętych w zestawieniu, termin rozliczenia przypada na jeden dzień kalendarzowy w środku każdego tygodnia i przesuwa się o każdy weekend. Jednostką miary są dni robocze, a kalendarz automatycznie przelicza je na dłuższy okres.

Jak często dostęp do gotówki jest opóźniony o więcej niż jeden dzień?

W większości przypadków czas oczekiwania wynosi jedną dobę. W pozostałych sytuacjach okres ten jest dłuższy, a poniższe zestawienie wskazuje, jak długo trwa oczekiwanie, w oparciu o dane z sesji z ostatniego roku.

SELECT
    concat(toString(gap_days), if(gap_days = 1, ' calendar day', ' calendar days')) AS gap_label,
    count()                                                                         AS sale_count,
    round(100.0 * count() / sum(count()) OVER (), 1)                                AS share_pct
FROM
(
    SELECT
        dateDiff('day', date, leadInFrame(date) OVER (ORDER BY date ROWS BETWEEN 1 FOLLOWING AND 1 FOLLOWING)) AS gap_days
    FROM
    (
        SELECT date
        FROM global_markets.stocks_daily_aggs
        WHERE ticker = 'SPY'
          AND date >= today() - 366
          AND date <= today() - 3
        GROUP BY date
    )
)
WHERE gap_days > 0
GROUP BY gap_days
ORDER BY gap_days

W minionym roku 78.3% sesji zakończyło się rozliczeniem w kolejnym dniu kalendarzowym, co stanowiło 195 wszystkich przypadków. Każda inna sesja przypadała na okres weekendu lub święta. Najdłuższy czas oczekiwania w zestawieniu to 4 calendar days, który wystąpił 7 razy. Te długie przerwy stanowią podstawę poniższych przykładów.

Czym jest naruszenie zasady dobrej wiary (good faith violation)?

Naruszenie zasady dobrej wiary składa się z dwóch etapów. Po pierwsze, kupujesz papier wartościowy za środki, które nie zostały jeszcze rozliczone, na co pozwala broker. Następnie sprzedajesz ten papier przed rozliczeniem środków, za które został kupiony. Drugi etap stanowi naruszenie, a nazwa wywodzi się bezpośrednio z zapisu o dobrej wierze w sekcji 220.8 regulacji T (Regulation T).

Każdy z poniższych przykładów wykorzystuje jeden ustalony tydzień: akcje KO oraz AAPL w sesjach przypadających przed i po dniu wolnym z okazji Dnia Niepodległości w lipcu 2026 roku. W tamtym roku 4 lipca wypadł w sobotę, więc giełdy były zamknięte w piątek 3 lipca, dlatego wykres nie zawiera punktu dla tego dnia.

SELECT
    toString(w.date)                                                                                                 AS trade_date,
    concat(formatDateTime(w.date, '%a'), ', ', formatDateTime(w.date, '%b'), ' ', toString(toDayOfMonth(w.date)))     AS traded_on,
    round(toFloat64(w.ko_close), 2)                                                                                  AS ko_close,
    round(toFloat64(w.aapl_close), 2)                                                                                AS aapl_close,
    concat(formatDateTime(w.next_open, '%a'), ', ', formatDateTime(w.next_open, '%b'), ' ', toString(toDayOfMonth(w.next_open))) AS settles_on
FROM
(
    SELECT
        date,
        ko_close,
        aapl_close,
        leadInFrame(date) OVER (ORDER BY date ROWS BETWEEN 1 FOLLOWING AND 1 FOLLOWING) AS next_open
    FROM
    (
        SELECT
            date,
            maxIf(close, ticker = 'KO')   AS ko_close,
            maxIf(close, ticker = 'AAPL') AS aapl_close
        FROM global_markets.stocks_daily_aggs
        WHERE ticker IN ('KO', 'AAPL')
          AND date BETWEEN '2026-06-29' AND '2026-07-14'
        GROUP BY date
        HAVING countIf(ticker = 'KO') > 0
           AND countIf(ticker = 'AAPL') > 0
    )
) AS w
WHERE w.date <= '2026-07-10'
ORDER BY w.date

Zaczynasz w dniu Thu, Jul 2. Sprzedajesz 100 akcji KO po kursie zamknięcia wynoszącym 84.14 USD. Gotówka pojawia się w bilansie natychmiast i zostaje rozliczona Mon, Jul 6, czyli po długim weekendzie. Tego samego popołudnia kupujesz akcje AAPL po 308.63 USD za nierozliczone środki. Na razie wszystko jest w porządku. Jest to zakup w dobrej wierze, na który zezwalają przepisy.

Jeśli sprzedasz te akcje AAPL przed rozliczeniem gotówki ze sprzedaży KO, dochodzi do naruszenia. W systemie T+1 okno czasowe wynosi jedną sesję. Kolejna sesja giełdowa, Mon, Jul 6, jest samym dniem rozliczenia, więc jedynym sposobem na złamanie tej konkretnej zasady jest wykonanie transakcji w obie strony (round trip) w trakcie tej samej sesji przy użyciu nierozliczonych środków. Jeśli przetrzymasz akcje do Tue, Jul 7 i sprzedasz je po 310.66 USD, środki z KO zostały rozliczone dzień wcześniej. Żadne naruszenie nie zostanie odnotowane.

Konsekwencje naruszenia zależą od decyzji brokera. Firmy zliczają naruszenia w okresie kroczących dwunastu miesięcy i po przekroczeniu ustalonego progu ograniczają rachunek do operacji wyłącznie na rozliczonej gotówce przez 90 dni. Próg ten jest kwestią polityki wewnętrznej i różni się w zależności od firmy, dlatego należy śledzić wytyczne swojego brokera, a nie regulatora.

Czym jest free riding i jakie działania podejmuje w tym zakresie Regulation T?

Free riding to sytuacja, w której inwestor nie posiada żadnych środków na rachunku. Polega na zakupie papierów wartościowych bez pokrycia, a następnie sfinansowaniu tej transakcji z wpływów uzyskanych ze sprzedaży tych samych walorów.

Regulation T wyznacza termin płatności. Okres rozliczeniowy zdefiniowany w sekcji 220.2 to standardowy cykl rozliczeniowy powiększony o dwa dni robocze, co w systemie T+1 oznacza, że pełna płatność musi wpłynąć w ciągu trzech dni roboczych od daty transakcji. Jeśli kupisz akcje AAPL w dniu Mon, Jul 6 po cenie 312.66, nie posiadając rozliczonych środków na rachunku, płatność musi zostać uregulowana do zamknięcia sesji w dniu Thu, Jul 9. Jeśli sprzedasz te akcje w dniu Tue, Jul 7 po cenie 310.66 i przeznaczysz uzyskane środki na pokrycie zakupu, pozycja została sfinansowana bez własnego kapitału.

Sekcja 220.8 określa konsekwencje takiego działania: rachunek zostaje zablokowany na dziewięćdziesiąt dni kalendarzowych. Blokada nie oznacza zamknięcia rachunku. Powoduje ona wycofanie przywileju dobrej wiary (good faith allowance), co oznacza, że każdy zakup w trakcie tych dziewięćdziesięciu dni musi zostać pokryty gotówką, która w momencie składania zlecenia jest już w pełni rozliczona. Istotne są dwa przypisy. Dom maklerski może wystąpić do właściwego organu nadzorczego o przedłużenie terminu płatności, a Regulation T pozwala brokerowi zignorować kwotę należności wynoszącą tysiąc dolarów lub mniej, co chroni inwestorów przed blokadą w przypadku nieznacznych niedoborów.

Czym jest naruszenie płynności gotówkowej?

Trzecim rodzajem naruszenia jest niedopasowanie dwóch dat rozliczenia. Inwestor kupuje papier wartościowy, nie posiadając rozliczonej gotówki na pokrycie transakcji, a następnie sprzedaje inny składnik aktywów w celu pozyskania środków, przy czym druga transakcja rozlicza się po terminie wymagalności płatności za zakup.

Zakup akcji AAPL w dniu Mon, Jul 6 po cenie 312.66 USD przy rachunku posiadającym akcje, lecz bez rozliczonej gotówki. Transakcja ta rozlicza się w dniu Tue, Jul 7. Następnie inwestor sprzedaje akcje KO w dniu Tue, Jul 7 po cenie 84.05 USD, aby pokryć zobowiązanie, a wpływy z tej sprzedaży rozliczają się w dniu Wed, Jul 8, czyli dzień po terminie wymaganej płatności. Jest to naruszenie płynności gotówkowej, które nie wynika z braku środków. Rachunek posiadał wystarczający kapitał, jednak w niewłaściwej formie i w niewłaściwym dniu.

Sprzedaż akcji KO w dniu Mon, Jul 6, czyli podczas tej samej sesji co zakup, powoduje, że obie transakcje rozliczają się w dniu Tue, Jul 7. Gotówka wpływa na rachunek w dniu, w którym jest wymagana.

Dlaczego rachunek z dostępem do depozytu zabezpieczającego (margin) nie podlega tym ograniczeniom

Wszystkie trzy naruszenia są skutkiem braku kredytu na rachunku. Rachunek typu margin umożliwia zaciąganie pożyczek pod zastaw pozycji kwalifikujących się do zabezpieczenia, a środki te pokrywają okres między sprzedażą a rozliczeniem transakcji. Dzięki temu na rachunku nigdy nie występuje sytuacja, w której brakuje gotówki na pokrycie zobowiązań. Ceną za to rozwiązanie są odsetki od pożyczki oraz konieczność przestrzegania odrębnego zbioru zasad. Depozyt zabezpieczający typu Reg T oraz margin portfelowy opisują sposób ustalania siły nabywczej, natomiast papiery wartościowe niepodlegające zabezpieczeniu wskazują instrumenty, pod które żaden rachunek margin nie udzieli finansowania, co oznacza, że nawet w takim przypadku wymagana jest pełna zapłata.

Czy opcje rozliczają się w systemie T+1 również na rachunkach gotówkowych?

Premia z tytułu opcji podlega temu samemu cyklowi rozliczeniowemu. Sprzedaż opcji call generuje środki nieuregulowane, które stają się dostępne w następnym dniu roboczym, dokładnie tak samo jak w przypadku sprzedaży akcji. Amerykański rynek akcji przeszedł z cyklu T+2 na T+1 w dniu 28 maja 2024 roku; opcje giełdowe rozliczały się w systemie T+1 już wcześniej, więc w ich przypadku nie wprowadzono zmian. Zakup opcji za środki nieuregulowane i zamknięcie pozycji w tej samej sesji stanowi naruszenie zasad dobrej wiary (good faith violation) na identycznych warunkach. Wykonanie opcji (exercise) oraz przypisanie (assignment) dodają drugą transakcję: akcje, które zmieniają właściciela, rozliczają się w systemie T+1 od daty wykonania, zatem gotówka należna z tytułu wykonanej opcji call podlega harmonogramowi rozliczeń właściwemu dla akcji.

Czy to to samo co zasada pattern day trader?

Nie, i jest to najczęstsze nieporozumienie w tym temacie. Zasada pattern day trader dotyczy rachunków z depozytem zabezpieczającym: wykonanie czterech lub więcej transakcji dziennych w ciągu pięciu dni roboczych skutkuje oznaczeniem rachunku, co wymaga utrzymywania kapitału własnego na poziomie dwudziestu pięciu tysięcy USD. Rachunek gotówkowy nie może zostać tak oznaczony, niezależnie od liczby wykonanych pełnych cykli transakcyjnych. Ograniczeniem dla rachunku gotówkowego jest rozliczenie transakcji. Inwestując w pełni rozliczone środki, można dokonywać transakcji tak często, jak pozwala na to saldo, przy czym każdy pełny cykl transakcyjny zamraża środki na jeden dzień roboczy przed ich ponownym wykorzystaniem. Mechanika tego procesu została opisana w zasada pattern day trader.

Najczęściej zadawane pytania

Czym jest naruszenie zasady dobrej wiary (good faith violation) na rachunku gotówkowym?

Jest to sprzedaż papierów wartościowych przed rozliczeniem środków, za które zostały one nabyte, w sytuacji gdy środki te pochodziły z wcześniejszej, jeszcze nierozliczonej transakcji sprzedaży. Sam zakup jest dozwolony. To wcześniejsza sprzedaż powoduje naruszenie. W systemie T+1 oznacza to zazwyczaj transakcję typu „round trip” w tej samej sesji, sfinansowaną ze sprzedaży dokonanej tego samego dnia.

Ile naruszeń zasady dobrej wiary powoduje nałożenie ograniczeń na rachunek?

Liczba ta zależy od polityki domu maklerskiego, a nie od regulacji prawnych. Firmy zazwyczaj monitorują naruszenia w okresie kroczącym dwunastu miesięcy i nakładają dziewięćdziesięciodniowe ograniczenie do operacji wyłącznie na rozliczonych środkach pieniężnych po przekroczeniu ustalonego progu. Konkretna liczba znajduje się w umowie rachunku maklerskiego.

Co się dzieje w przypadku „free riding” na rachunku gotówkowym?

Zgodnie z Regulation T, sekcja 220.8, dom maklerski zamraża rachunek na dziewięćdziesiąt dni kalendarzowych. Handel może być kontynuowany w trakcie zamrożenia, pod warunkiem że każdy zakup jest opłacany środkami, które zostały już rozliczone. Regulation T pozwala również domom maklerskim na zignorowanie kwoty należności równej lub niższej niż tysiąc USD.

Czy można day-tradować na rachunku gotówkowym bez posiadania dwudziestu pięciu tysięcy USD?

Tak. Wymóg dwudziestu pięciu tysięcy USD dotyczy zasady „pattern day trader”, która ma zastosowanie do rachunków z depozytem zabezpieczającym (margin accounts). Rachunek gotówkowy jest ograniczony dostępnością rozliczonych środków: tymi samymi dolarami można ponownie obracać, gdy wrócą one na rachunek, czyli jeden dzień roboczy po każdej sprzedaży.

Czy opcje rozliczają się w systemie T+1?

Tak. Premia z tytułu notowanych opcji rozlicza się w następnym dniu roboczym, podobnie jak akcje, zatem wpływy ze sprzedaży opcji stanowią nierozliczoną gotówkę do tego czasu. Akcje dostarczone w wyniku wykonania lub przypisania opcji rozliczają się w systemie T+1 od daty wykonania.

Każdy panel w tym miejscu jest dostarczany wraz z zapytaniem SQL, które wygenerowało dane. Można otworzyć dowolny z nich, podstawić inny ticker lub inny tydzień i sprawdzić daty rozliczenia dla wybranego okresu w terminalu Strasmore.