Street name ve Cede & Co nedir

"Street name" (aracı kurum adına kayıt) ile "holder of record" (kayıtlı malik) arasındaki fark, aracı kurum hesap özetinizde görünen isim ile şirketin hissedar defterindeki isim arasındaki farktır. ABD'deki hemen hemen tüm bireysel yatırımcılar için kayıtlı malik, Depository Trust Company'nin (DTC) vekili olan Cede & Co'dur; aracı kurumunuz DTC'nin kayıtlarında bir pozisyon tutarken, siz de bu pozisyon üzerinde lehdar hak sahibi olursunuz. Bu düzenleme, temettülerinizin size nasıl ulaştığını ve ex-dividend date (temettü hakkı bitiş tarihi) ile record date'in (kayıt tarihi) neden artık aynı güne denk geldiğini belirler.

Hisse senedi satın aldığınızda kayıtlı malik kimdir?

Her ABD halka açık şirketi, anlaştığı bir transfer acentesi tarafından tutulan bir hissedar defteri bulundurur. Kayıtlı malik (veya "registered holder"), bu defterde ismi yazılı olan taraftır. Şirket, temettü öderken veya oy sayımı yaparken yalnızca bu ismi tanır.

Bir aracı kurum üzerinden yüz adet hisse satın aldığınızda, isminiz bu deftere girmez. Defterde, ABD piyasasının merkezi menkul kıymet saklama kuruluşu olan Depository Trust Company'nin (DTC) vekil ortaklığı Cede & Co görünür. DTC, dayanak sertifikaları tutar ve mülkiyeti katılımcıları arasında kaydi girişler (book entries) yoluyla aktarır. Aracı kurumunuz bu katılımcılardan biridir. Aracı kurumunuzun kendi kayıtları ise, DTC'deki pozisyonunun ne kadarının size ait olduğunu gösterir.

Zincir; ihraççının defterinden başlar, Cede & Co'ya, oradan aracı kurumunuza ve nihayetinde sizin hesabınıza uzanır. Siz, lehdar malik (beneficial owner) olarak bu zincirin en sonunda yer alırsınız: İktisadi menfaat ve oy talimatı verme hakkı sizdedir, ancak defterde başka bir isim yazar. Bu şekilde saklama yöntemine "street name" ile saklama denir ve bu, ABD'deki tüm bireysel aracı kurumlarda varsayılan yöntemdir.

Street name ile kayıtlı malik karşılaştırması

Street name ile saklama:

• İhraççının defterinde Cede & Co ismi yer alır. Aracı kurumunuzun kayıtlarında ise isminiz bulunur.
• Temettüler doğrudan şirketten değil, aracı kurum hesabınıza gelir.
• Genel kurul materyalleri, aracı kurumunuz aracılığıyla bir oy talimat formu olarak size ulaşır.
• Kredili işlem (margin) hesabındaki hisseler, aracı kurum tarafından ödünç verilebilir.
• Satış işlemleri, ihraççının defterinde hiçbir değişiklik olmadan DTC bünyesinde takas edilir.

Doğrudan kayıt (registered) yönteminde ise karşı tarafınız transfer acentesidir. Temettüler çek, ACH veya doğrudan ihraççı destekli bir temettü yeniden yatırım planı aracılığıyla gelir. Genel kurul materyalleri, isminizin yazılı olduğu bir vekalet kartı (proxy card) ile gönderilir. Arada bir aracı kurum bulunmadığı ve kredili işlem sözleşmesi mevcut olmadığı için hiçbir hisse ödünç verilemez.

Düzeltme: ABD hisse senetlerinde takas süresi T+2 değil, T+1'dir

Street name ile ilgili açıklamaların çoğu hala T+2 takas döngüsünü tarif etmekte ve birçoğu record date'in ex-dividend date'ten iki iş günü sonra gerçekleştiğini söylemektedir. 13 Ağustos 2026 tarihli bu güncelleme itibarıyla bu bilgi güncelliğini yitirmiştir. ABD'de hisse senetleri için standart takas döngüsü 28 Mayıs 2024 tarihinde T+2'den T+1'e geçmiştir. Bugün verdiğiniz bir emir, bir sonraki iş gününde takas edilir. T+1 takas rehberimiz bu mekanizmanın işleyişini detaylandırmaktadır.

Bu düzeltme burada özellikle önem taşımaktadır. Record date, saklama kuruluşu seviyesinde belirlenir: Şirket, o günün sonunda defterlerde kimin kayıtlı olduğunu sorar ve yanıt, işlemler takas edildikçe güncellenen DTC katılımcı pozisyonlarından gelir. T+2 sisteminde, bir alıcının takasın zamanında gerçekleşmesi için record date'ten iki iş günü önce işlem yapması gerekiyordu; bu da ex-dividend date'i record date'ten bir iş günü öncesine yerleştiriyordu. T+1 sisteminde ise bu iki tarih çakışmaktadır. Aşağıdaki panel, ABD'deki tüm nakit temettüleri aylık bazda saymaktadır.

SELECT
    toString(toStartOfMonth(ex_date))                     AS month,
    formatDateTime(toStartOfMonth(ex_date), '%b %Y')      AS month_label,
    round(100 * countIf(rec_date = ex_date) / count(), 1) AS same_day_pct,
    round(100 * countIf(rec_date > ex_date) / count(), 1) AS record_after_ex_pct,
    count()                                               AS dividend_count
FROM
(
    SELECT
        any(ex_dividend_date) AS ex_date,
        any(record_date)      AS rec_date
    FROM global_markets.stocks_dividends
    WHERE ex_dividend_date >= '2023-06-01'
      AND ex_dividend_date <  today()
      AND cash_amount > 0
      AND currency = 'USD'
      AND record_date >= ex_dividend_date
      AND dateDiff('day', ex_dividend_date, record_date) <= 10
      AND ticker NOT IN ('SPCX')
    GROUP BY id
)
GROUP BY month, month_label
ORDER BY month

Jun 2023 döneminde, nakit temettülerin 100% kadarı ex-dividend date'ten daha sonra bir record date'e sahipken, 0% kadarı aynı güne denk gelmiştir. Aug 2026 itibarıyla aynı gün gerçekleşenlerin oranı 100% seviyesindedir. Grafiğin ortasındaki kesişim, Mayıs 2024'teki geçiş dönemiyle uyumludur. Bu iki tarihin nasıl seçildiğine dair bilgi için record date ile ex-dividend date karşılaştırması ve ex-dividend date'i kim belirler bölümlerine bakabilirsiniz.

Tanınmış bir şirket, hiçbir ortalama olmaksızın aynı değişimi göstermektedir.

SELECT
    toString(ex_dividend_date)                          AS date,
    formatDateTime(ex_dividend_date, '%b %e, %Y')       AS ex_date_label,
    max(dateDiff('day', ex_dividend_date, record_date)) AS days_ex_to_record,
    round(toFloat64(max(cash_amount)), 4)               AS dividend_per_share
FROM global_markets.stocks_dividends
WHERE ticker = 'KO'
  AND ex_dividend_date >= '2023-01-01'
  AND ex_dividend_date <  today()
  AND cash_amount > 0
  AND record_date >= ex_dividend_date
GROUP BY ex_dividend_date
ORDER BY ex_dividend_date

Coca-Cola, bu süreç boyunca istikrarlı bir çeyreklik temettü takvimi izlemiştir. Ex-dividend date ile record date arasındaki takvim günü farkı, Mar 16, 2023 tarihinde 1, Jun 15, 2026 tarihinde ise 0 olarak ölçülmüştür. Temettü takvimi sabit kalırken, altta yatan takas döngüsü değişmiştir.

Temettüler ve genel kurul oyları lehdar malike nasıl ulaşır?

İhraççı, temettünün tamamını ödeme tarihinde kayıtlı malik olan Cede & Co'ya öder. DTC, nakdi takas edilmiş pozisyonları oranında katılımcılara dağıtır. Her aracı kurum da kendi müşterilerinin hesaplarına alacak kaydeder. Şirket bünyesindeki hiç kimse isminizi görmez ve bu son aşamaya kadar size herhangi bir nakit girişi olmaz.

Record date ile ödeme tarihi arasındaki süre, tüm bu işlemlerin gerçekleştiği aralıktır. Aşağıdaki panel, Haziran 2024'ten bu yana büyük temettü ödeyen sekiz şirket için bu süreyi ölçmektedir.

SELECT
    sym                        AS ticker,
    round(avg(days_to_pay), 1) AS days_record_to_pay,
    count()                    AS payments
FROM
(
    SELECT
        any(ticker)                                 AS sym,
        max(dateDiff('day', record_date, pay_date)) AS days_to_pay
    FROM global_markets.stocks_dividends
    WHERE ticker IN ('AAPL', 'MSFT', 'KO', 'JNJ', 'PG', 'XOM', 'CVX', 'CSCO')
      AND ex_dividend_date >= '2024-06-01'
      AND ex_dividend_date <  today()
      AND cash_amount > 0
      AND pay_date > record_date
      AND dateDiff('day', record_date, pay_date) <= 90
    GROUP BY id
)
GROUP BY sym
ORDER BY days_record_to_pay DESC

Gruptaki en uzun ortalama bekleme süresi XOM şirketinde 26 gün iken, AAPL şirketinde bu süre 3 gündür. Her iki rakam da ihraççının takvim tercihidir. Aracı kurumunuz, DTC dağıtımı tamamladıktan sonra ödeme tarihinde veya civarında nakdi hesabınıza yansıtır.

Oylama süreci de aynı kanalları tersten işletir. Cede & Co, record date itibarıyla pozisyon tutan DTC katılımcılarına oy hakkını devreden bir "omnibus proxy" düzenler, ihraççının genel kurul materyalleri aracı kurumlara dağıtılır ve aracı kurumunuz size bir oy talimat formu gönderir. Siz, başka bir isim adına kayıtlı hisseler için aracı kurumunuza nasıl oy kullanacağınıza dair talimat verirsiniz. Buradan iki sonuç çıkar: Rutin konularda aracı kurum talimat verilmeyen hisseler için oy kullanabilir, ancak çekişmeli konularda kullanamaz. Ayrıca ihraççı, kimliğinizi yalnızca hesap tercihlerinizde "non-objecting beneficial owner" (itiraz etmeyen lehdar malik) statüsünü seçtiyseniz öğrenebilir.

Aracı kurum street name ile tutulan hisseleri ödünç verebilir mi?

Evet, hesap sözleşmenizin sınırları dahilinde verebilir. Kredili işlem hesabında tutulan hisseler, genellikle hisse senedine ihtiyaç duyan bir açığa satışçıya (short seller) verilmek üzere aracı kurum tarafından ödünç verilebilir. Kredi açık olduğu sürece aracı kurumun kayıtlarındaki pozisyonunuz değişmez. Ancak hisse ile ilgili iki şey değişir: Temettü, "nitelikli temettü" yerine "olağan gelir" olarak vergilendirilen bir ikame ödeme (substitute payment) olarak gelir ve oy hakkı, record date günü hisseyi elinde bulunduran kişiye geçer.

Nakit hesabı farklı işler. Tamamı ödenmiş hisseler, siz bir programa dahil olmadığınız sürece aracı kurumun ödünç vermesine açık değildir; tamamı ödenmiş menkul kıymet ödünç verme programına katıldığınızda ise ödünç verme ücretinin bir kısmını alırsınız.

Raporlanan açığa satış pozisyonları (short interest), tüm bu ödünç alma işlemlerinin görünür izidir.

SELECT
    ticker,
    round(argMax(days_to_cover, settlement_date), 2)        AS cover_days,
    round(argMax(short_interest, settlement_date) / 1e6, 1) AS short_interest_millions,
    formatDateTime(max(settlement_date), '%b %e, %Y')       AS as_of_label
FROM global_markets.stocks_short_interest
WHERE settlement_date >= today() - 120
  AND ticker IN ('AAPL', 'MSFT', 'NVDA', 'KO', 'JNJ', 'CSCO', 'PG', 'XOM')
GROUP BY ticker
ORDER BY cover_days DESC

Jul 31, 2026 itibarıyla, CSCO, 66.2 milyon hisselik raporlanan açığa satış pozisyonu ile 3.28 günle gruptaki en yüksek "days to cover" (pozisyonu kapatma süresi) oranına sahiptir. "Days to cover", açığa satış pozisyonunu ortalama günlük işlem hacminin bir katı olarak ifade eder. Bu sayıdaki her ödünç alınan hisse, bir yerlerde street name ile tutulan uzun (long) bir pozisyon olarak başlamıştır.

Doğrudan kayıt nedir ve ne değişir?

Doğrudan kayıt (DRS), bir alternatiftir. Hisseleri, transfer acentesindeki kaydi sistemde kendi adınıza kaydeder. Fiziksel sertifika basılmaz ve aracı kurum dahil olmaz. Kayıtlı malik siz olursunuz.

Değişenler:

• Temettüler transfer acentesinden doğrudan banka hesabınıza veya ihraççının kendi yeniden yatırım planına gelir.
• Vekalet kartını doğrudan alırsınız ve hisseleriniz için doğrudan oy kullanırsınız.
• Aracı kurum pozisyonu tutmadığı için hisseler ödünç verilemez veya kredili işlem teminatı olarak gösterilemez.
• Satış işlemi ekstra bir adım gerektirir. Hisseleri önce bir aracı kuruma transfer etmeniz gerekir (genellikle birkaç iş günü sürer) ya da emirleri genellikle toplu işleyen ve limit fiyat kabul etmeyen transfer acentesinin satış kolaylığını kullanırsınız.
• Aracı kurumun iflası, pozisyonunuzu iflas masasına hapsetmez. Aracı kurum devreden çıktığı için SIPC koruması da artık geçerli değildir.

Aracı kurumlar, hisseleri street name dışına çıkarmak için genellikle bir ücret talep eder ve geri taşımak dakikalar değil, günler sürer. Satın alma işleminin kendisi hala T+1 döngüsünde DTC üzerinden takas edilir. Kayıt işlemi ise sonrasında gerçekleşir.

Sıkça Sorulan Sorular

Aracı kurum hesabında tutulan hisseler için kayıtlı malik kimdir?

İhraççının defterindeki isim, Depository Trust Company'nin vekili olan Cede & Co'dur. Aracı kurumunuz DTC'nin kayıtlarında bir pozisyon tutar ve aracı kurumunuzun kayıtları, bu pozisyonun bir kısmının lehdar maliki olarak sizi gösterir.

Hisseleri street name ile tutmak temettümü değiştirir mi?

Nakit tutarı aynıdır. Temettü, şirketten değil aracı kurumunuz aracılığıyla size ulaşır ve ödeme tarihinde veya civarında hesabınıza yansır. Ödünçte olan bir hisse için ise "olağan gelir" olarak vergilendirilen bir ikame ödeme yapılır.

Street name ile tutulan hisseler için oy kullanabilir miyim?

Evet. Aracı kurumunuz genel kurul öncesinde bir oy talimat formu gönderir ve talimatlarınıza göre oy kullanır. Record date günü ödünçte olan bir hisse için, o gün hisseyi elinde bulunduran kişi oy kullanır.

ABD hisse senedi takası T+2 mi yoksa T+1 mi?

T+1. ABD hisse senetleri için standart döngü 28 Mayıs 2024 tarihinde T+2'den T+1'e geçmiştir. Ex-dividend date ile record date arasında iki iş günü fark olduğunu açıklayan her metin, bu değişiklikten önce yazılmıştır.

DRS ile street name arasındaki fark nedir?

DRS, hisseleri transfer acentesindeki ihraççı defterlerinde kendi adınıza kaydeder ve sizi kayıtlı malik yapar. Street name ise defterde Cede & Co'yu bırakır ve mülkiyet kaydınızı aracı kurumunuzun defterlerinde tutar.

Buradaki her panel, onu üreten SQL koduyla birlikte sunulmaktadır. Sayımın tam olarak nasıl yapıldığını görmek için bir tanesini açın. Belirli bir şirketin kayıt ve ödeme tarihlerini kendiniz takip etmek için Strasmore terminalinde soruyu düz bir dille sorun.