Reg T marjini ve portföy marjini farkları

Reg T marjini ile portföy marjini arasındaki seçim, tek bir soruya verilen iki farklı yanıt yönteminden ibarettir: Bir pozisyonun arkasında ne kadar öz sermaye bulundurulması gerektiği. Reg T kural bazlıdır ve sabittir; ne tutarsanız tutun, başlangıçta alım bedelinin yüzde 50'sini, sonrasında ise piyasa değerinin yüzde 25'ini talep eder. Portföy marjini ise risk bazlıdır. Tüm hesabı bir fiyat şoku tablosu üzerinde yeniden değerler ve bu tablonun ürettiği en büyük zararı teminat olarak talep eder.

Reg T marjini nedir?

Regulation T, Federal Reserve'ün 12 CFR Bölüm 220 sayılı kuralıdır ve bir aracı kurumun marjinli hisse senedi işlemlerinde sağlayabileceği başlangıç kredisini değerin yüzde 50'si ile sınırlar. 20.000 dolarlık hisse alırsanız, bunun 10.000 doları sizin sermayeniz olmalıdır. Geri kalan 10.000 dolar ise aracı kurumdan alınan kredidir.

Sürdürme marjini (maintenance margin) ise ayrı bir kural olan FINRA Rule 4210(c) ile düzenlenir ve uzun pozisyonlar için piyasa değerinin yüzde 25'ini, kısa pozisyonlar için ise daha yüksek bir taban seviyesini belirler. Bu iki kural arasındaki aritmetiği bir kez elle hesaplamak faydalıdır. 10.000 dolarlık krediyle 20.000 dolarlık hisse aldığınızı varsayalım. Piyasa değeri 13.333 dolara düştüğünde, öz sermayeniz 3.333 dolar olur; bu da pozisyonun tam olarak yüzde 25'ine denk gelir. Reg T oranıyla açılan bir pozisyon, değerinin üçte birini kaybettiğinde yasal sürdürme sınırına ulaşır. Çoğu aracı kurum, kurum içi sürdürme marjini oranını yüzde 25 yerine yüzde 30 ile yüzde 40 arasında belirlediğinden, marjin çağrısı yukarıdaki aritmetiğin öngördüğünden daha erken gelir.

Opsiyonlar için Reg T strateji bazlıdır: Gereklilik, bir risk hesaplamasından ziyade pozisyon türüne göre belirlenmiş bir referans tablosuna dayanır. Uzun (long) call veya put opsiyonunun bedeli tamamen ödenir. Açık (uncovered) kısa put opsiyonunda ise prim tutarına ek olarak, dayanak varlık değerinin yüzde 20'si üzerinden, kullanım fiyatı dışındaki (out-of-the-money) miktar düşülerek hesaplama yapılır; bu tutarın kullanım fiyatının yüzde 10'una yakın bir alt sınırı vardır. Belirli bir genişliğe sahip dikey spread (vertical spread) işlemlerinde ise gereklilik, spread genişliğinden alınan kredinin düşülmesiyle bulunur. Çıplak opsiyon satışı için marjin rehberimiz, bu açık formülleri adım adım açıklamaktadır.

Özel Mutabakat Hesabı (SMA) nedir?

Reg T'nin 220.5 bölümünde yer alan SMA (Special Memorandum Account), bu konuyla ilk kez karşılaşan herkesin kafasını karıştıran kalemdir. SMA ne nakittir ne de öz sermaye. Hesabın kazandığı borçlanma kredisinin tutulduğu bir defterdir. Nakit yatırımları, temettüler, satış gelirlerinin yarısı ve öz sermayeyi Reg T gerekliliğinin üzerine çıkaran piyasa kazançları SMA'ya eklenir.

İnsanları yanıltan kısım şudur: SMA, varlıklar değer kazandığında yükselir ancak değer kaybettiklerinde düşmez. Bir hesap, piyasaların kötü gittiği bir ayda bile rahat bir SMA bakiyesi gösterebilir; oysa sürdürme öz sermayesi kurum içi sınırın sadece birkaç yüzde puan üzerindedir. Çünkü bu iki rakam, farklı zaman çizelgelerinde farklı girdilerle hesaplanır. SMA, geçmişte bir noktada yaratılmış borçlanma kapasitesini kaydeder. Sürdürme marjini hesaplaması ise hesabın o anki durumunu gösterir. Sadece ikincisi marjin çağrısı üretir.

Portföy marjini nedir ve TIMS nasıl çalışır?

FINRA Rule 4210(g), onaylı bir hesabın strateji tabloları yerine bileşik risk üzerinden marjinlenmesine izin verir. Bu yöntem, Options Clearing Corporation'ın Teorik Piyasalar Arası Marjinleme Sistemi (TIMS) üzerine kuruludur. Pozisyonlar dayanak varlığa göre sınıflara ayrılır, her sınıf sabit bir aralıkta on eşit noktada yeniden değerlenir ve gereklilik, bu aralıktaki en kötü zarar senaryosuna göre belirlenir:

• Geniş tabanlı piyasa endeksleri için yüzde 6 yukarıdan yüzde 8 aşağıya
• Diğer geniş tabanlı endeksler için yüzde 10 yukarı veya aşağı
• Bireysel hisse senetleri ve dar tabanlı endeksler için yüzde 15 yukarı veya aşağı
• Grid ne sonuç verirse versin, kısa opsiyonlar için sözleşme başına küçük bir minimum ücret

Uygunluk şartları bellidir. Yasal alt sınır, 100.000 dolar hesap öz sermayesi ve açık opsiyon yazma yetkisidir. Aracı kurumların kendi minimumları bu sınırın üzerindedir; 125.000 dolar yaygın bir rakamdır ve bazı kurumlar daha fazlasını talep eder. Kendi aracı kurumunuzdaki rakamı kontrol edin, çünkü kural bir minimum belirler ancak her kurum daha fazlasını istemekte özgürdür.

Grid, fiyatın yanı sıra zımni oynaklığı (implied volatility) da stres testine tabi tutar ve oynaklık, dayanak varlık başına tek bir sayı değildir. Listelenmiş sözleşmeler, her kullanım fiyatında ayrı bir zımni oynaklığa sahiptir; aşağıdaki panel bunu doğrudan SPY sözleşme verilerinden okur.

SELECT
    concat(if(step > 0, '+', ''), toString(step), '%') AS strike_vs_spot,
    round(avg(implied_volatility) * 100, 1)            AS avg_iv_pct,
    sum(volume)                                        AS contract_volume
FROM
(
    SELECT
        implied_volatility,
        volume,
        toInt32(round((toFloat64(strike_price) / toFloat64(underlying_close) - 1) * 20)) * 5 AS step
    FROM global_markets.options_greeks
    WHERE underlying_symbol = 'SPY'
      AND date >= '2026-05-01'
      AND date <  '2026-07-01'
      AND iv_converged = 1
      AND volume > 0
      AND days_to_expiry BETWEEN 20 AND 45
      AND underlying_close > 0
      AND abs(toFloat64(strike_price) / toFloat64(underlying_close) - 1) <= 0.205
)
GROUP BY step
ORDER BY step

-20% kullanım fiyatlı sözleşmeler, Mayıs ve Haziran 2026 boyunca ortalama 36.7% zımni oynaklık sergilerken, +20% kullanım fiyatlılar ortalama 20.1% sergilemiştir. Aynı dayanak varlık, aynı 20 ila 45 günlük vade bandı, 9 kullanım fiyatı aralıkları. Sabit bir yüzde kuralı, bunların hepsine tek bir rakam uygular. Bir yeniden değerleme gridi ise her bir aralığı kendi girdileriyle fiyatlar.

Bir pozisyon üzerinde Reg T marjini ile portföy marjini karşılaştırması

Farkı anlamanın en hızlı yolu, riskten korunmuş (hedged) bir pozisyonu incelemektir; varsayımsal bir örnek alalım. Aşağıdaki rakamlar piyasa verisi değil, öğretim amaçlı aritmetiktir. XYZ hissesi 100 dolardan işlem görüyor. 30 günlük 95 dolarlık bir put satıp, karşılığında 30 günlük 60 dolarlık bir put alarak net 1,50 dolar prim topluyorsunuz.

Reg T altında, bu kısa dikey spread'den spread genişliği eksi alınan kredi kadar teminat istenir. Genişlik hisse başına 35 dolar, yani çift için 3.500 dolardır. 150 dolarlık krediyi çıkarınca 3.350 dolar teminat tutulur.

Portföy marjini altında, bu çift yüzde 15'lik düşüş noktası olan 85 dolara göre yeniden değerlenir. Burada 95 dolarlık kısa put yaklaşık 10 dolar kârdadır (in the money) ve 60 dolarlık uzun put hala değersizdir; kredi uygulanmadan önce yaklaşık 1.000 dolarlık bir zarar oluşur. Gereklilik, Reg T rakamının üçte birinin altına iner. Uzun put, gridin ziyaret ettiği en derin noktanın 25 puan altında kalır ve strateji tablosu, ne olursa olsun tam genişliği talep eder.

Şimdi korumayı kaldırın ve 95 dolarlık putu tek başına satın. Reg T, 10.000 dolarlık dayanak varlık değerinin yüzde 20'sinden 500 dolarlık "out-of-the-money" miktarını ve primi düşerek yaklaşık 1.500 dolar civarı bir teminat ister. 85 dolardaki grid, sadece fiyat üzerinden benzer bir zarar bulur, ardından oynaklık değişimini ekler. Aracı kurumun model bandını yüzde 15'in üzerine çıkardığı -ki bu, oynak veya yoğunlaşmış tekil hisselerde rutin olarak gerçekleşir- bir isimde, risk bazlı rakam sabit olanı geçer. Risk bazlı marjin, iskonto etmek yerine ölçüm yapar ve ölçüm her iki yöne de işler.

Yüzde 15'lik bir stres hareketi gerçekçi mi?

Grid, tek bir hissede yüzde 15'lik olumsuz bir hareketi varsayar. Yeterince uzun bir geçmiş veride bu varsayım aşırı değil, olağandır.

WITH moves AS
(
    SELECT
        ticker,
        toFloat64(close) AS c,
        lagInFrame(toFloat64(close), 1) OVER (PARTITION BY ticker ORDER BY date ROWS BETWEEN 1 PRECEDING AND CURRENT ROW) AS prev_close,
        lagInFrame(toFloat64(close), 5) OVER (PARTITION BY ticker ORDER BY date ROWS BETWEEN 5 PRECEDING AND CURRENT ROW) AS close_5d_ago
    FROM global_markets.stocks_daily_aggs
    WHERE ticker IN ('SPY', 'MSFT', 'AMD', 'BAC', 'KO', 'XOM')
      AND date >= '2015-01-01'
      AND date <  '2026-07-01'
)
SELECT
    ticker,
    round(min((c / prev_close   - 1) * 100), 1) AS worst_1d_pct,
    round(min((c / close_5d_ago - 1) * 100), 1) AS worst_5d_pct
FROM moves
WHERE prev_close > 0
  AND close_5d_ago > 0
GROUP BY ticker
ORDER BY worst_5d_pct

Ocak 2015'ten itibaren yaygın olarak tutulan 6 isim genelinde, AMD en derin beş günlük düşüşü -32.7% ile yaşamış, tek bir en kötü seansı ise -24.2% olmuştur. Setin en sığ olanı MSFT bile beş gün içinde -16.4% seviyesine ulaşmıştır. Paneldeki her isim, bu dönemde en az bir kez yüzde 15 düşüş noktasını ziyaret etmiştir; mesele de budur: grid bir felaketi değil, zaten birkaç kez yaşanmış bir Salı gününü tarif etmektedir.

Bu gerekliliklerin içinde bulunduğu ortam da yıldan yıla değişirken, Reg T yüzdeleri asla değişmez.

SELECT
    toYear(session_date)                       AS year,
    round(stddevPop(daily_pct) * sqrt(252), 1) AS realized_vol_pct,
    round(min(daily_pct), 1)                   AS worst_day_pct,
    countIf(abs(daily_pct) >= 2)               AS days_over_2pct_count
FROM
(
    SELECT
        date AS session_date,
        (toFloat64(close) / lagInFrame(toFloat64(close), 1) OVER (ORDER BY date ROWS BETWEEN 1 PRECEDING AND CURRENT ROW) - 1) * 100 AS daily_pct
    FROM global_markets.stocks_daily_aggs
    WHERE ticker = 'SPY'
      AND date >= '2007-01-01'
      AND date <  '2026-07-01'
)
WHERE isFinite(daily_pct)
GROUP BY year
ORDER BY year

SPY üzerindeki gerçekleşen oynaklık 2007 yılında 15.9%, 2008 yılında ise 41.2% olarak ölçülmüştür. Bu iki yıl boyunca Reg T girdileri aynıydı: yüzde 50 başlangıç, yüzde 25 sürdürme. Senaryo bazlı bir gereklilik ise beslendiği oynaklık yüzeyiyle birlikte hareket eder; tüm tasarım amacı budur. 2026 çubuğu sadece Haziran sonuna kadar olan seansları kapsamaktadır.

Portföy marjininin riskleri nelerdir?

Aynı pozisyon için daha düşük marjin, aynı hesabın daha büyük bir pozisyon taşıyabileceği anlamına gelir. Sakin bir yılda bedava gibi görünen kaldıraç, hareket sırasında değil, hareketten sonra yeniden fiyatlanır. Stres girdileri genişledikçe, halihazırda zarar eden pozisyonlar üzerinde gereklilik de onlarla birlikte genişler.

SELECT
    session_date,
    daily_move_pct,
    drawdown_pct,
    round(min(drawdown_pct) OVER (ORDER BY session_date ROWS BETWEEN UNBOUNDED PRECEDING AND CURRENT ROW), 2) AS deepest_drawdown_pct
FROM
(
    SELECT
        toString(date) AS session_date,
        round((toFloat64(close) / lagInFrame(toFloat64(close), 1) OVER (ORDER BY date ROWS BETWEEN 1 PRECEDING AND CURRENT ROW) - 1) * 100, 2) AS daily_move_pct,
        round((toFloat64(close) / max(toFloat64(close)) OVER (ORDER BY date ROWS BETWEEN UNBOUNDED PRECEDING AND CURRENT ROW) - 1) * 100, 2) AS drawdown_pct
    FROM global_markets.stocks_daily_aggs
    WHERE ticker = 'SPY'
      AND date >= '2020-02-10'
      AND date <  '2020-04-16'
)
WHERE session_date > '2020-02-10'
ORDER BY session_date

Bu pencere sabit tarihsel verilere bağlıdır, bu nedenle rakamlar asla yenilenmez. 45 seansı boyunca, piyasadaki en likit hisse senedi enstrümanında düşüş sütunu -34.1% seviyesinde dip yapmış ve -17.91% itibarıyla 2020-04-15 seviyesinde durmuştur. Maksimum düşüş açıklayıcımız, tuttuğunuz herhangi bir pozisyonda bu sütunun nasıl okunacağını kapsar.

Mekanikten kaynaklanan dört sonuç vardır. Portföy marjini hesabındaki gereklilikler gün içinde yeniden hesaplanır ve bir kurum, Reg T hesabının genellikle aldığı nezaket çağrısı olmaksızın pozisyonları aynı gün tasfiye edebilir. Minimum öz sermaye sınırının altına düşmek, yeni pozisyon açılmasını kısıtlar. Senaryo bandı bir kurum parametresidir, bu nedenle aracı kurum pozisyon ortasındayken bir isim için bu bandı genişletebilir. Ayrıca pattern day trader kuralı kendi ayrı 25.000 dolarlık takibi üzerinde çalışır ve daha yüksek bir marjin tavanı bunu karşılamaya yetmez. Sektör genelindeki toplam borçlanma aylık olarak yayınlanır ve FINRA marjin borcu istatistikleri yazımız bu seriyi takip eder.

SSS

Reg T marjini ile portföy marjini arasındaki fark nedir?

Reg T, kural tarafından belirlenen sabit yüzdeleri (yüzde 50 başlangıç, yüzde 25 sürdürme) ve opsiyonlar için bir strateji tablosunu uygular. Portföy marjini ise tüm hesabı simüle edilmiş piyasa hareketleri aralığında yeniden değerler ve bulunan en büyük zararı talep eder. Reg T neye sahip olduğunuza bakar; portföy marjini ise hesabın bir stres senaryosunda ne kadar zarar edeceğine bakar.

Portföy marjini hesabı için minimum öz sermaye nedir?

FINRA Rule 4210(g), 100.000 dolar hesap öz sermayesi ve açık opsiyon yazma yetkisi ile yasal bir alt sınır belirler. Kurum içi minimumlar daha yüksektir; 125.000 dolar yaygındır ve bazı firmalar bunun üzerindedir. Bağlayıcı olan aracı kurumun rakamıdır ve uygunluğu varsaymadan önce teyit etmekte fayda vardır.

Portföy marjini hesabına sürdürme marjini çağrısı gelir mi?

Gereklilikler sadece kapanışta değil, işlem günü boyunca yeniden hesaplanır ve açıkların genellikle aynı gün kapatılması beklenir. Kurumlar gün içinde tasfiye etme hakkını saklı tutar; bu, birçok Reg T hesabının alışık olduğu çok günlük düzeltme süresinden önemli bir farktır.

Marjin hesabında SMA ne anlama gelir?

SMA, Special Memorandum Account (Özel Mutabakat Hesabı) anlamına gelir; hesabın biriktirdiği borçlanma kredisinin Reg T defteridir. Mevduatlar, temettüler, satış gelirlerinin bir kısmı ve piyasa kazançlarıyla büyür; pozisyonlar değer kaybettiğinde küçülmez. Pozitif bir SMA bakiyesi, bir sürdürme marjini çağrısının yakın olup olmadığı hakkında hiçbir şey söylemez.

Portföy marjini her aracı kurumda aynı mıdır?

Hayır. Kural minimumları belirler, firmalar ise üzerine kurum içi gereklilikler ekler: oynak veya yoğunlaşmış isimlerde daha geniş stres bantları, daha yüksek öz sermaye eşikleri ve masaya göre değişen yoğunlaşma ekleri. İki aracı kurum, aynı portföy için farklı gereklilikler sunabilir ve her ikisi de uyumlu olabilir.

Yukarıdaki her panel, onu üreten kesin SQL koduyla birlikte gelir ve grafiğin altında genişletilebilir. Takip ettiğiniz bir isim üzerinde aynı stres aritmetiğini çalıştırmak için Strasmore terminalinde sorunuzu yalın bir dille sorun.