ABD Hisselerinde Değer Artış Kazancı Vergisi

Yurt dışı borsadan aldığınız ABD hisselerini sattıysanız, değer artış kazancı vergisi ABD'de değil Türkiye'de hesaplanır. ABD, Türkiye'de yerleşik bir yatırımcının hisse satışından doğan kazancı kural olarak vergilemez: kesinti temettüde devreye girer, satışta değil. Türkiye tarafında ise bu kazanç yıllık gelir vergisi beyannamesine girer ve artan oranlı tarifeye göre vergilenir.

ABD hisse satışında ABD stopaj keser mi?

ABD'de yerleşik olmayan bir yatırımcı için ABD hisse senedi satışından doğan sermaye kazancı kural olarak ABD gelir vergisine tabi değildir. Bilinen iki ayrık durum vardır: ABD gayrimenkulüne dayalı paylar (FIRPTA kapsamındaki kıymetler) ve kişinin aynı vergi yılı içinde ABD'de 183 gün ya da daha uzun süre bulunması. Hesap açarken imzaladığınız W-8BEN formunun işlevi de budur: form sizi ABD mukimi olmayan kişi olarak kaydeder ve temettü tarafında anlaşma oranının uygulanmasını sağlar.

Satışta kesinti görmemeniz, hiç vergi olmadığı anlamına gelmez. Temettü tarafı apayrı çalışır. Oradaki mantık için ABD temettü stopajı yazısına bakabilirsiniz.

Türkiye'de kazanç hangi başlıkta beyan edilir?

Gelir İdaresi Başkanlığı'nın Diğer Kazanç ve İratların Vergilendirilmesi Rehberi bunu açık yazıyor: yurt dışı borsalarda yapılan menkul kıymet ve diğer sermaye piyasası aracı alım satım işlemlerinden sağlanan kazançlar, Gelir Vergisi Kanunu'nun mükerrer 80'inci maddesi kapsamında değer artışı kazancı sayılır ve yıllık gelir vergisi beyannamesi ile beyan edilir. İki ayrıntı çoğu yatırımcıyı şaşırtıyor:

• Borsa İstanbul hisselerinde alıştığınız “aracı kurum keser, siz beyan etmezsiniz” düzeni (GVK geçici 67) yurt dışı hisselere uygulanmaz.
• Diğer kazanç ve iratlar için bir yıllık istisna tutarı vardır (2024 takvim yılı için 87.000 TL), ancak menkul kıymetlerin elden çıkarılmasından sağlanan kazançlar bu istisnanın dışında tutulmuştur. Yani kazancın altında kalabileceğiniz bir eşik yok.

Tarife de her yıl yeniden belirlenir. 2024 takvim yılı gelirlerinde oranlar %15 ile %40 arasındaydı; dilim tutarları yıldan yıla değiştiği için beyan ettiğiniz yılın tarifesini GİB rehberinden teyit edin.

İki tarih arasındaki yol neye benziyor?

Hesabın mekaniğini tek bir isim üzerinde kuralım. Aşağıdaki panel, 15 Haziran 2023 ile 16 Haziran 2025 arasında AAPL'in ay sonu kapanışlarını veriyor. Bir alım satımın “hikâyesi” budur.

SELECT
    formatDateTime(toStartOfMonth(date), '%Y-%m') AS month,
    round(toFloat64(argMax(close, date)), 2)      AS aapl_kapanis_usd
FROM global_markets.stocks_daily_aggs
WHERE ticker = 'AAPL'
  AND date >= '2023-06-15'
  AND date <= '2025-06-16'
GROUP BY month
ORDER BY month

Serinin ilk ayındaki kapanış 193.97 dolar, son ayındaki kapanış 198.42 dolar. Panelde 25 aylık gözlem var. Vergi hesabı bu eğrinin tamamıyla ilgilenmez: yalnızca iki gün önemlidir, alış günü ve satış günü. Aradaki dalgalanma, siz satana kadar beyannameye hiç girmez.

Dolar tutarları TL'ye nasıl çevrilir?

Beyanname TL ile doldurulur. Bu yüzden hem maliyet hem hasılat, kendi işlem tarihindeki kurla TL'ye çevrilir. Yerleşik uygulama TCMB döviz alış kurudur:

• TL maliyet = alış bedeli (USD) x alış tarihindeki TCMB döviz alış kuru
• TL hasılat = satış bedeli (USD) x satış tarihindeki TCMB döviz alış kuru
• Safi değer artışı = TL hasılat eksi endekslenmiş TL maliyet eksi elden çıkarma giderleri

Kur rakamını buraya bilerek yazmıyoruz: sizin işlem tarihleriniz bu yazıdakilerle aynı olmayacak, doğru kaynak TCMB kur arşivi. Buradaki asıl sonuç şu: hesap TL üzerinden kurulduğu için kurdaki hareket matrahın içinde kalır. Kanunun kur farkını hesap dışında bırakan hükmü dar mükellefler için yazılmıştır, Türkiye'de tam mükellef bir yatırımcı bu hükmün kapsamında değildir.

Gider kalemi küçük görünür ama gerçektir. Aracı kurum komisyonu, elden çıkarma dolayısıyla yapılan ve satıcının üzerinde kalan masraflar, ödenen vergi ve harçlar safi kazancın hesabında düşülür.

Endeksleme (Yİ-ÜFE) ve %10 şartı

GVK'nın mükerrer 81'inci maddesinin son fıkrası, maliyeti enflasyona karşı güncellemenize izin verir. Kural üç cümlede biter:

• Maliyet bedeli, elden çıkarıldığı ay hariç olmak üzere TÜİK'in açıkladığı Yurt İçi Üretici Fiyat Endeksi (Yİ-ÜFE) artış oranında artırılır.
• Endekslenmiş maliyet = TL maliyet x (satış ayından önceki ay Yİ-ÜFE / alış ayından önceki ay Yİ-ÜFE)
• Endekslemenin yapılabilmesi için bu artış oranının %10 veya üzerinde olması gerekir. Oran altında kalırsa maliyet olduğu gibi kullanılır.

Birkaç haftalık bir alım satımda %10 eşiği çoğu zaman karşılanmaz. Uzun tutulan bir pozisyonda ise endeksleme, beyan edilecek tutarı belirgin biçimde değiştirir. Endeks rakamlarının resmi kaynağı TÜİK'tir ve GİB rehberi aynı tabloyu yıl yıl paylaşır.

Aynı yıl içindeki zarar kârdan düşülür

Aynı pencerede farklı isimler farklı sonuç verir. Aşağıdaki panel, yukarıdaki iki tarih arasında beş tanıdık ismin dolar bazlı değişimini yan yana koyuyor.

SELECT
    ticker,
    round(toFloat64(argMin(close, date)), 2) AS alis_gunu_usd,
    round(toFloat64(argMax(close, date)), 2) AS satis_gunu_usd,
    round((toFloat64(argMax(close, date)) / toFloat64(argMin(close, date)) - 1) * 100, 2) AS usd_degisim_yuzde
FROM global_markets.stocks_daily_aggs
WHERE ticker IN ('AAPL', 'MSFT', 'KO', 'JNJ', 'SPY')
  AND date >= '2023-06-15'
  AND date <= '2025-06-16'
GROUP BY ticker
ORDER BY usd_degisim_yuzde DESC

Listenin başındaki isim %37.64, son sıradaki isim %-5.2 ile kapanıyor. Portföyünüzde aynı yıl içinde hem kâr hem zarar yazan işlemler varsa, değer artışı kazancı kapsamındaki bu işlemlerin zararı kârından mahsup edilir ve beyan edilen tutar net rakam olur. Mahsup kendi kategorisinin içinde kalır: ücret, kira ya da mevduat geliriniz bu zararı emmez.

Hangi lotu sattınız?

Aynı hisseyi farklı tarihlerde parça parça aldıysanız, sattığınız payların hangi alıma ait sayıldığı beyan edeceğiniz kazancı doğrudan değiştirir. Aşağıdaki panel tek bir satış gününü sabitliyor ve beş farklı alım gününü onunla karşılaştırıyor.

WITH
    (
        SELECT toFloat64(max(close))
        FROM global_markets.stocks_daily_aggs
        WHERE ticker = 'AAPL' AND date = '2025-06-16'
    ) AS satis_fiyati
SELECT
    formatDateTime(date, '%d.%m.%Y')                      AS alim_lotu,
    round(toFloat64(max(close)), 2)                       AS lot_maliyeti_usd,
    round(satis_fiyati, 2)                                AS satis_fiyati_usd,
    round((satis_fiyati / toFloat64(max(close)) - 1) * 100, 2) AS usd_kazanc_yuzde
FROM global_markets.stocks_daily_aggs
WHERE ticker = 'AAPL'
  AND date IN ('2023-06-15', '2023-11-15', '2024-06-17', '2024-11-15', '2025-01-15')
GROUP BY date
ORDER BY date

Tek bir satış fiyatı, 198.42 dolar. En eski lot %6.67, en yeni lot %-16.58 kazançla kapanıyor. Beyan edilecek rakam, hangi lotun satıldığına göre bu aralıkta geziniyor. Türk mevzuatı maliyet tespitini belgeye bağlar, bu yüzden aracı kurumunuzun lot eşleştirmesini (genelde FIFO) ve sizin kayıtlarınızı aynı yere oturtmanız gerekir. İki yöntemin mekaniği için FIFO ile belirli lot seçimi arasındaki fark yazısı iyi bir başlangıç.

Elde tutarken alınan temettüler

Tutma süresi boyunca aldığınız temettüler satış kazancına eklenmez. Ayrı bir gelir türüdür ve menkul sermaye iradı olarak kendi kurallarıyla değerlendirilir. Aşağıdaki panel aynı tutma penceresinde hisse başına dağıtılan nakit temettüyü gösteriyor.

SELECT
    formatDateTime(ex_dividend_date, '%d.%m.%Y') AS ex_temettu_tarihi,
    hisse_basi_temettu_usd,
    round(sum(hisse_basi_temettu_usd) OVER (ORDER BY ex_dividend_date), 4) AS kumulatif_temettu_usd
FROM
(
    SELECT
        ex_dividend_date,
        round(toFloat64(max(cash_amount)), 4) AS hisse_basi_temettu_usd
    FROM global_markets.stocks_dividends
    WHERE ticker = 'AAPL'
      AND ex_dividend_date >= '2023-06-15'
      AND ex_dividend_date <= '2025-06-16'
    GROUP BY ex_dividend_date
)
ORDER BY ex_dividend_date

Pencerede 8 ex tarihi var ve hisse başına toplam 1.98 dolar dağıtılmış. Bu tutar sizin hesabınıza stopaj düşülmüş olarak girer, dolayısıyla yurt dışında ödenen vergi ile beyan tarafı ayrı ayrı izlenir. Yurt dışından elde edilen menkul sermaye iratlarının kendi beyan haddi vardır ve bu had her yıl yeniden belirlenir, beyan ettiğiniz yılın rehberinden teyit edin. Ödeme ritminin nasıl ilerlediğini görmek için AAPL temettü geçmişi sayfasına göz atabilirsiniz.

Mart ayında elinizde ne olmalı?

Beyan takvimi sabittir: bir takvim yılında elde edilen değer artışı kazancı, izleyen yılın Mart ayında yıllık gelir vergisi beyannamesi ile bildirilir. 2024 yılı kazançları için bu süre 1 Mart ile 2 Nisan 2025 arasıydı, çünkü 31 Mart resmi tatile denk geldi. Vergi iki eşit taksitte ödenir: birincisi Mart'ta damga vergisiyle birlikte, ikincisi Temmuz'da.

Beyanı sadece ücret, kira, menkul sermaye iradı veya diğer kazanç ve iratlardan oluşan mükellefler Hazır Beyan Sistemi üzerinden ya da Dijital Vergi Dairesi'nden verebilir. Sistem beyanname onaylandığı anda mükellefiyet tesisini kendiliğinden yapar.

Mart gelmeden önce klasörünüzde şunlar bulunsun: her alım ve satım için işlem onayı (trade confirmation), yıl sonu hesap özeti, temettü ve stopaj dökümü, komisyon ve masraf kayıtları, bir de kullandığınız TCMB kurlarının tarih tarih listesi. Aracı kurumlar bu belgeleri genelde yıl kapandıktan sonraki birkaç hafta içinde yayımlar; raporların saat damgası ABD saatine göredir, İstanbul saatiyle bir gün kaymış görünebilir.

FAQ

ABD hisselerini sattığımda ABD'de vergi öder miyim?

Kural olarak hayır. ABD'de yerleşik olmayan bir yatırımcının hisse satışından doğan sermaye kazancı ABD gelir vergisine tabi değildir. ABD gayrimenkulüne dayalı kıymetler ve vergi yılı içinde ABD'de 183 gün veya daha uzun süre bulunma halleri ayrı değerlendirilir.

Kazancım küçükse beyan etmem gerekir mi?

Diğer kazanç ve iratlar için geçerli yıllık istisna tutarı, menkul kıymetlerin elden çıkarılmasından sağlanan kazançlara uygulanmaz. Yurt dışı hisse satışından kazanç doğduysa tutarı küçük olsa da yıllık beyannameye girer.

Endeksleme her satışta uygulanabilir mi?

Hayır. Yİ-ÜFE artış oranının %10 veya üzerinde olması şarttır. Oran bunun altında kalırsa maliyet bedeli artırılmadan, olduğu gibi kullanılır.

Hangi kuru kullanmalıyım?

Maliyet ve hasılat, kendi işlem tarihlerindeki TCMB döviz alış kuru ile TL'ye çevrilir. Yıl sonu kuru ya da ortalama kur bu hesabın yerine geçmez, bu yüzden işlem tarihlerini ve kurları birlikte kaydetmek işi kolaylaştırır.

Zararımı ücret gelirimden düşebilir miyim?

Hayır. Mahsup değer artışı kazancı kategorisinin içinde kalır: aynı yıl içindeki hisse alım satım zararı, aynı türden kârdan düşülür. Diğer kazanç ve iratlardan doğan zararlar başka gelir unsurlarından indirilemez.

Bu sayfadaki fiyat ve temettü panellerinin altında, rakamı üreten SQL açık duruyor. Kendi alış ve satış tarihlerinizi aynı sorgulara Strasmore terminalinde sorabilir, beyan dosyanızı hazırlarken kendi lot tablonuzu çıkarabilirsiniz.