ABD Temettü Vergisi: Türk Yatırımcı Rehberi

ABD temettü vergisi, Türkiye'de yerleşik bir yatırımcı için iki katmanda işler. Birinci katman ABD'de kaynakta kesilen stopajdır: aracı kurumunuzda W-8BEN formu varsa Türkiye ile ABD arasındaki çifte vergilendirmeyi önleme anlaşmasının indirimli oranı uygulanır, form yoksa ABD iç mevzuatındaki yüzde 30 kesilir. İkinci katman Türkiye'dir: aynı temettü brüt tutarıyla yıllık gelir vergisi beyannamesine girer, ABD'de ödenen vergi de Türkiye'de o gelire isabet eden vergiden mahsup edilir.

ABD tarafı: kaynakta stopaj ve W-8BEN

ABD vergi mevzuatı açısından Türkiye'de oturan bir birey yabancı gerçek kişidir (nonresident alien). Bu kişiye ödenen ABD kaynaklı temettü beyan yoluyla değil, ödeme anında kaynakta kesinti yoluyla vergilenir. Kesintiyi yapan taraf sizin aracı kurumunuz ya da onun ABD'deki saklamacısıdır. Kanuni oran yüzde 30'dur ve bu oran, alıcının nerede oturduğu belgelenmemiş her ödemenin varsayılanıdır.

Oranın anlaşma oranına inmesi tek bir belgeye bağlıdır: Form W-8BEN. Form, ABD dışında yerleşik gerçek kişinin bu statüsünü ve anlaşma talebini beyan eder; IRS'e gönderilmez, aracı kurumda saklanır. İmzalandığı yılı izleyen üç takvim yılının sonuna kadar geçerlidir. Yabancı vergi kimlik numarası alanına Türkiye'de yerleşik bir kişi T.C. kimlik numarasını yazar; adres ya da vergi ikametgâhı değiştiğinde form 30 gün içinde tazelenir.

Kesinti ABD tarafında nihaidir; yalnızca temettü geliri olan yabancı bir yatırımcıdan ABD'de ayrıca yıllık beyanname (Form 1040-NR) beklenmez. ABD'de kurulu bir aracı kurumda yılda bir Form 1042-S alırsınız ve kesilen tutar bu belgede yazılıdır; yurt dışı merkezli bir kurumda aynı bilgi yıl sonu hesap özetinin stopaj satırında görünür. Nitelikli temettü için aranan elde tutma süresi ABD'de yerleşik mükelleflerin kademeli oranlarıyla ilgilidir; yabancı yatırımcının oranı elde tutma süresinden bağımsız sabit kalır.

Anlaşma oranı neden yüzde 15 değil yüzde 20?

Genel "ABD dışı yatırımcı" rehberlerinin çoğu yüzde 15 yazar. Bu oran İngiltere ve Kanada anlaşmalarında geçerlidir; Türkiye'nin anlaşması bu varsayımın dışında kalır.

28 Mart 1996'da imzalanan ve 1 Ocak 1998'den itibaren uygulanan Türkiye Cumhuriyeti ile Amerika Birleşik Devletleri arasındaki Çifte Vergilendirmeyi Önleme Anlaşması'nın 10. maddesi, kaynak ülkenin temettüden alabileceği vergiyi iki kademeye ayırır. Temettüyü alan taraf, ödemeyi yapan şirketin oy hakkı veren hisselerinin en az yüzde 10'una sahip bir şirketse üst sınır yüzde 15'tir. Diğer bütün hallerde, yani portföyünde ABD hissesi tutan gerçek kişilerde, üst sınır yüzde 20'dir. Aynı ayrım, ABD Senatosu'nun 1997 tarihli onay raporunda ve IRS'in Publication 515 ile yayımladığı anlaşma oranları tablosunda (Tablo 1, Mayıs 2023 revizyonu, Eylül 2026 itibarıyla yürürlükteki sürüm) yer alır.

Pratikteki karşılığı nettir. W-8BEN'i olan Türk bireysel yatırımcının oranı yüzde 20, formu olmayanın oranı yüzde 30'dur. Hesap özetinde yüzde 15 gören bir yatırımcının hangi ülkenin oranının uygulandığını aracı kuruma sorması, eksik kesintiyi erken yakalar. ABD dışı yatırımcılarda temettü stopajının nasıl işlediğini ülke ülke ayrı bir sayfada anlattık.

Dört büyük ABD temettü ödeyicisinde brüt tutarlar

Vergi hesabının tabanı brüt temettüdür. Aşağıdaki panel dört tanıdık ABD ödeyicisinin hisse başına yıllık nakit temettüsünü, ödemenin yapıldığı takvim yılına göre toplar.

WITH events AS
(
    SELECT
        any(ticker)      AS sym,
        any(pay_date)    AS paid_on,
        any(cash_amount) AS amount
    FROM global_markets.stocks_dividends
    WHERE ticker IN ('KO', 'JNJ', 'PG', 'MSFT')
      AND pay_date >= '2019-01-01'
      AND pay_date <  toStartOfYear(today())
    GROUP BY id
)
SELECT
    toString(toYear(paid_on))                        AS year,
    round(toFloat64(sumIf(amount, sym = 'KO')), 4)   AS ko_usd,
    round(toFloat64(sumIf(amount, sym = 'JNJ')), 4)  AS jnj_usd,
    round(toFloat64(sumIf(amount, sym = 'PG')), 4)   AS pg_usd,
    round(toFloat64(sumIf(amount, sym = 'MSFT')), 4) AS msft_usd
FROM events
GROUP BY year
ORDER BY year

2019 yılında KO hisse başına 1.6 dolar, MSFT 1.89 dolar dağıtmış. 2025 yılında aynı rakamlar 2.04 ve 3.4 dolar. JNJ 5.14 dolar, PG 4.1769 dolarla tabloyu tamamlıyor. Grafikteki eğrilerin hepsi brüttür. Stopaj bu tutarın üzerinden hesaplanır ve Türkiye'de beyan edilecek gelir de budur, hesabınıza giren net tutar değil.

Aynı temettü, üç ayrı kesinti senaryosu

İkinci panel son on iki ayda fiilen ödenen temettüleri alıp hisse başına tutarı iki kesinti senaryosunda gösteriyor: anlaşma oranı olan yüzde 20 sonrası ve formsuz yüzde 30 sonrası.

WITH events AS
(
    SELECT
        any(ticker)      AS sym,
        any(pay_date)    AS paid_on,
        any(cash_amount) AS amount
    FROM global_markets.stocks_dividends
    WHERE ticker IN ('KO', 'JNJ', 'PG', 'MSFT')
      AND pay_date >  today() - 365
      AND pay_date <= today()
    GROUP BY id
)
SELECT
    sym                                     AS ticker,
    count()                                 AS odeme_sayisi,
    round(toFloat64(sum(amount)), 4)        AS brut_usd,
    round(toFloat64(sum(amount)) * 0.80, 4) AS net_yuzde20_usd,
    round(toFloat64(sum(amount)) * 0.70, 4) AS net_yuzde30_usd,
    round(toFloat64(sum(amount)) * 0.10, 4) AS form_farki_usd
FROM events
GROUP BY sym
ORDER BY brut_usd DESC

Listenin en üstündeki JNJ son on iki ayda hisse başına 5.28 dolar brüt ödemiş. Yüzde 20 kesintiden sonra kalan 4.224 dolar, yüzde 30 kesintiden sonra kalan 3.696 dolardır. Aradaki 0.528 dolar, tek bir formun hisse başına bedelidir; 100 hisselik bir pozisyonda aynı fark yüz katına çıkar. Listenin altındaki KO ise hisse başına 2.08 dolarla aynı yapıyı daha küçük ölçekte gösterir. Temettü veriminin nasıl hesaplandığını ayrı bir sayfada bulabilirsiniz.

Temettü hangi yılın beyannamesine girer?

Türkiye'de menkul sermaye iradı tahsil esasına göre vergilenir; belirleyici tarih, temettünün hesabınıza geçtiği gündür. Ex temettü tarihi temettüyü kimin hak ettiğini belirler ve fiyatın ex tarihinde neden düştüğünü açıklar, fakat beyan yılını bu tarih belirlemez. İkisi arasında birkaç haftalık mesafe vardır ve panel bu mesafeyi ölçüyor.

WITH events AS
(
    SELECT
        any(ticker)           AS sym,
        any(ex_dividend_date) AS ex_date,
        any(pay_date)         AS paid_on
    FROM global_markets.stocks_dividends
    WHERE ticker IN ('KO', 'JNJ', 'PG', 'MSFT')
      AND ex_dividend_date >= '2019-01-01'
      AND pay_date         >= '2019-01-01'
    GROUP BY id
)
SELECT
    sym                                              AS ticker,
    count()                                          AS odeme_sayisi,
    round(avg(dateDiff('day', ex_date, paid_on)), 1) AS ort_gun,
    max(dateDiff('day', ex_date, paid_on))           AS en_uzun_gun,
    countIf(toYear(ex_date) != toYear(paid_on))      AS yil_atlayan
FROM events
GROUP BY sym
ORDER BY ort_gun DESC

2019 başından bu yana ex tarihi ile ödeme arasında geçen süre JNJ tarafında ortalama 15.1 gün, PG tarafında ortalama 25.8 gündür; PG tarafındaki en uzun aralık 29 güne ulaşmış. Panelin son sütunu iki tarihin farklı takvim yıllarına düştüğü ödeme sayısını veriyor: PG için 31 ödemenin 0 tanesi. Aralık ayında ex tarihi geçen, parası ocakta yatan bir temettü ikinci yılın beyannamesine girer.

Türkiye tarafı: yıllık beyanname ve mahsup

Gelir Vergisi Kanunu'nun 3. maddesine göre Türkiye'de yerleşik gerçek kişiler tam mükelleftir ve yurt dışında elde ettikleri kazançların tamamı üzerinden Türkiye'de vergilenir. Yurt dışındaki bir şirketten alınan temettü menkul sermaye iradıdır. Türkiye'de üzerinden tevkifat yapılmaz; beyan yükümlülüğü doğrudan yatırımcıdadır.

Beyan eşiği GVK'nın 86. maddesinde düzenlenir ve her yıl yeniden değerleme oranında güncellenerek gelir vergisi genel tebliğiyle ilan edilir. Tek bir rakamı ezberlemek yerine beyan edilecek yılın tebliğine bakmak gerekir; sınır aşıldığında gelirin tamamı beyana girer. Tutar, tahsil edildiği gündeki kurla TL'ye çevrilir ve beyan edilen rakam kesinti öncesi brüt tutardır. ABD'de kesilen vergi gider olarak düşülmez, mahsup edilir.

Mahsubun dayanağı GVK'nın 123. maddesidir: yurt dışında ödenen gelir vergisi, Türkiye'de tarh edilen verginin o yabancı kazanca isabet eden kısmından indirilir. İki sınır vardır. Tavan: ABD'de ödenen vergi bu kısımdan fazlaysa aşan tutar iade edilmez ve sonraki yıla devretmez. Belge: verginin, ödendiği ülkenin yetkili makamlarından alınan ve mahallindeki Türk konsolosluğunca tasdik edilen belgelerle kanıtlanması aranır. Belge beyanname verilirken hazır değilse ilgili vergi bir yıl süreyle ertelenir.

Yıllık beyanname izleyen yılın mart ayında verilir (GVK md. 92), tahakkuk eden vergi mart ve temmuz aylarında iki taksitte ödenir (GVK md. 117).

ABD'de kurulu ETF ile tek hisse arasındaki fark

ABD'de kurulu bir borsa yatırım fonu dağıtım yaptığında bu dağıtım da ABD kaynaklı temettü sayılır ve tek hissedeki gibi kaynakta kesilir. Aşağıdaki panel üç büyük endeks fonunun hisse başına yıllık dağıtımını gösteriyor.

WITH events AS
(
    SELECT
        any(ticker)      AS sym,
        any(pay_date)    AS paid_on,
        any(cash_amount) AS amount
    FROM global_markets.stocks_dividends
    WHERE ticker IN ('SPY', 'VOO', 'VTI')
      AND pay_date >= '2019-01-01'
      AND pay_date <  toStartOfYear(today())
    GROUP BY id
)
SELECT
    toString(toYear(paid_on))                       AS year,
    round(toFloat64(sumIf(amount, sym = 'SPY')), 4) AS spy_usd,
    round(toFloat64(sumIf(amount, sym = 'VOO')), 4) AS voo_usd,
    round(toFloat64(sumIf(amount, sym = 'VTI')), 4) AS vti_usd
FROM events
GROUP BY year
ORDER BY year

2025 yılında SPY hisse başına 7.2533 dolar, VOO 7.0678 dolar, VTI 3.7566 dolar dağıttı. Bu tutarların üzerinden aynı yüzde 20 ya da yüzde 30 kesilir, kesinti ekstrede ayrı bir satır olarak görünür ve Türkiye'de mahsup edilebilecek somut bir vergi ortaya çıkar.

ABD dışında kurulu bir fon, örneğin İrlanda'da kurulu bir UCITS fonu, farklı çalışır. ABD stopajı bu yapıda fonun kendi seviyesinde, fon ABD hisselerinden temettü toplarken uygulanır. Yatırımcının ekstresinde ayrı bir ABD stopaj satırı görünmez; dağıtımın kaynağı ABD değil fonun kurulu olduğu ülkedir. Türkiye tarafında gelir yine beyana tabidir, fakat mahsup için ibraz edilecek bir yurt dışı vergi belgesi oluşmaz.

Türk yatırımcı için operasyonel kontrol listesi

1. W-8BEN'in güncelliği: form, imzalandığı yılı izleyen üçüncü takvim yılının sonunda geçerliliğini yitirir.
2. Ekstredeki oran: kesinti yüzde 20 ise anlaşma oranı uygulanmıştır, yüzde 30 ise form ya yoktur ya da süresi dolmuştur.
3. Kesintinin belgesi: ABD'de kurulu aracı kurumlarda Form 1042-S, diğerlerinde yıl sonu hesap özetinin stopaj dökümü. Mahsup talebinin dayanağı bu belgedir.
4. Konsolosluk tasdiki: GVK md. 123 belgenin Türk konsolosluğunca onaylanmasını arar; onay beyan dönemine yetişmediğinde bir yıllık erteleme hükmü devreye girer.
5. Doğru yıl: gelir, ex temettü tarihine göre değil paranın hesaba geçtiği tarihe göre yazılır.

FAQ: Sık Sorulan Sorular

Türk yatırımcılar ABD temettüsünde hangi stopaj oranına tabi?

Aracı kurumda geçerli bir W-8BEN varsa Türkiye ile ABD arasındaki anlaşmanın 10. maddesi uyarınca yüzde 20. Form yoksa ABD iç mevzuatındaki yüzde 30 uygulanır. Yüzde 15'lik oran, ödemeyi yapan şirketin oy haklarının en az yüzde 10'una sahip kurumsal ortaklara ayrılmıştır.

W-8BEN formunu vermezsem ne olur?

Kesinti yüzde 30 üzerinden yapılır ve aradaki fark ABD tarafında kendiliğinden iade edilmez. Geriye dönük düzeltme, ABD'de yabancı mükellef beyannamesiyle iade talebi gerektirir ve bu talep bir zaman aşımı süresine tabidir.

ABD'de kesilen vergiyi Türkiye'de beyannameden düşebilir miyim?

GVK md. 123 kapsamında mahsup edilir. Tavan, Türkiye'de tarh edilen verginin o yabancı gelire isabet eden kısmıdır. Belgenin yetkili ABD makamlarından alınması ve Türk konsolosluğunca tasdik edilmesi aranır. Tavanı aşan kısım iade edilmez.

Temettüyü hangi yılın beyannamesine yazarım?

Paranın hesaba geçtiği takvim yılına. Ex temettü tarihi aralık ayında, ödeme ocakta ise gelir ikinci yıla aittir.

Her panelin altındaki sorguyu olduğu gibi açıp okuyabilirsiniz. Kendi portföyünüzdeki isimler için aynı hesabı Strasmore terminalinde düz Türkçe soru sorarak çalıştırabilirsiniz.