AEX-opties vs DAX-opties: specs en kosten

AEX-opties en DAX-opties doen hetzelfde werk op twee verschillende beurzen: het zijn Europese indexopties die in euro's in contanten worden afgewikkeld, en toegang tot allebei is bij Nederlandse brokers gangbaar. Het getal dat de keuze voor een bescheiden rekening stuurt, is de contractgrootte. Een AEX-optie op Euronext Amsterdam is €100 per indexpunt waard, een DAX-optie op Eurex €5 per indexpunt. Die multiplier zegt op zichzelf nog niets. Pas tegen de indexstand gehouden levert hij de notional per contract op, en daar liggen de twee dichter bij elkaar dan de factor 20 tussen de multipliers doet vermoeden.

Alle specificaties hieronder zijn nagelopen in de contractspecificaties van Euronext en Eurex zelf, stand 4 oktober 2026. Beurzen passen multipliers, klassecodes en expiratieladders van tijd tot tijd aan, dus de contractspecificatie van de serie die voor je ligt blijft het laatste woord.

Wat is één AEX-optie of DAX-optie waard?

De AEX noteert in honderden punten, de DAX in tienduizenden. Die twee werelden komen samen in de notional: de indexstand maal de multiplier. Het paneel hieronder rekent dat uit over een reeks standen, zodat de uitkomst niet aan één momentopname hangt.

SELECT
    concat(
        l.serie,
        ' bij ',
        if(l.stand >= 1000,
           concat(toString(intDiv(l.stand, 1000)), '.', leftPad(toString(l.stand % 1000), 3, '0')),
           toString(l.stand)),
        ' punten'
    )                                                                        AS contract,
    toUInt32(l.stand * l.multiplier)                                         AS notional_eur,
    concat(toString(intDiv(toUInt32(l.stand * l.multiplier), 1000)), '.000') AS notional_euro
FROM
(
    SELECT
        'AEX-optie (EUR 100 per punt)' AS serie,
        100                            AS multiplier,
        800 + 100 * arrayJoin(range(6)) AS stand
    UNION ALL
    SELECT
        'DAX-optie (EUR 5 per punt)',
        5,
        20000 + 2000 * arrayJoin(range(6))
) AS l
ORDER BY l.multiplier DESC, l.stand ASC

Bij een AEX-stand van 1.000 punten vertegenwoordigt één AEX-contract €100.000 aan onderliggende waarde. Bij een DAX-stand van 24.000 punten is dat voor één ODAX-contract €120.000. Over de hele ladder blijven beide tussen €80.000 en €150.000. De €100 per punt in Amsterdam en de €5 per punt op Eurex schelen een factor 20, en het niveauverschil tussen de twee indices maakt dat vrijwel helemaal goed. Eén contract is op beide beurzen ruwweg een ton aan indexexposure. Voor wie kleinere stappen zoekt, is de keuze tussen deze twee series dus niet de knop waaraan gedraaid wordt.

De contractspecificaties naast elkaar

Beide families zijn Europees van stijl: uitoefenen kan alleen op de expiratiedag zelf, niet tussentijds. Beide worden in contanten afgewikkeld in euro, dus er komt geen levering van aandelen aan te pas. Het echte verschil zit in de expiratieladder en in het moment waarop de afrekenprijs wordt vastgesteld.

SELECT
    s.serie            AS contract,
    s.beurs            AS beurs,
    s.multiplier       AS euro_per_indexpunt,
    s.expiratie        AS expiratieladder,
    s.laatste_handel   AS einde_handel_cet,
    s.afrekening       AS afrekenprijs
FROM
(
    SELECT 1 AS volgorde, 'AEX maandoptie (AEX)' AS serie, 'Euronext Amsterdam' AS beurs, 100 AS multiplier,
           'derde vrijdag van de maand' AS expiratie, '16:00' AS laatste_handel,
           'gemiddelde AEX-stand 15:30-16:00 CET' AS afrekening
    UNION ALL
    SELECT 2, 'AEX weekoptie (AX1, AX2, AX4, AX5)', 'Euronext Amsterdam', 100,
           'vrijdagen zonder maandexpiratie', '16:00',
           'gemiddelde AEX-stand 15:30-16:00 CET'
    UNION ALL
    SELECT 3, 'AEX dagoptie (A1 tot en met A31)', 'Euronext Amsterdam', 100,
           'kalenderdag uit de klassecode', '16:00',
           'gemiddelde AEX-stand 15:30-16:00 CET'
    UNION ALL
    SELECT 4, 'DAX-optie (ODAX)', 'Eurex', 5,
           'week- en maandseries tot 60 maanden', '13:00',
           'Xetra-intradayveiling 13:00 CET'
    UNION ALL
    SELECT 5, 'DAX end-of-day optie (ODAP)', 'Eurex', 5,
           'week- en maandseries tot 3 maanden', '17:30',
           'Xetra-slotveiling 17:30 CET'
) AS s
ORDER BY s.volgorde

Euronext zet naast de maandserie vier weekklassen (AX1, AX2, AX4 en AX5) en dagklassen die hun kalenderdag in de code dragen: A1 loopt af op de eerste kalenderdag van de maand, A3 op de derde, mits dat een handelsdag is en er die dag geen maand- of weekserie expireert. Amsterdam heeft daarmee op bijna elke handelsdag een aflopende serie. Op Eurex loopt de korte kant via twee productcodes met dezelfde omvang van €5 per punt: ODAX en ODAP, die uit elkaar lopen op het afrekenmoment. Welke codes wanneer leven, staat in de Eurex-codes ODAX, ODAP en OESX, en de korte looptijden zijn uitgewerkt in kortlopende DAX-opties.

Hoe wordt de afrekenprijs vastgesteld?

Hier lopen de beurzen het verst uiteen. Amsterdam rekent af op de EDSP: het gemiddelde van de AEX-standen die tussen 15:30 en 16:00 CET elke minuut worden gepubliceerd, afgerond op twee decimalen. Dat zijn 31 waarnemingen, dus geen enkele losse notering bepaalt in zijn eentje de uitkomst. Eurex rekent ODAX af op de Xetra-intradayveiling die om 13:00 CET begint, en de handel in de expirerende serie stopt precies op dat moment, terwijl de Duitse aandelen zelf nog een halve dag doorhandelen. ODAP rekent af op de slotveiling van 17:30 CET. Voor een positie die tot het einde wordt aangehouden, scheelt dat uren aan koersbeweging die wel of niet meetelt. De mechaniek aan Duitse kant staat uitgeschreven in de afrekenprijs van DAX-opties, en de veilingtijden zelf in Xetra-handelstijden en feestdagen.

Wat kost de premie per contract?

Een optiepremie wordt in indexpunten genoteerd, en wat er van de rekening gaat is die premie maal de multiplier. Eén punt premie op de AEX is dus iets heel anders dan één punt op de DAX. Vergelijkbaar wordt het pas als de premie wordt uitgedrukt als percentage van de indexstand. Het paneel doet dat voor een AEX van 1.000 punten en een DAX van 24.000 punten. Dat zijn ronde rekenstanden, geen genoteerde koersen.

SELECT
    concat(replaceAll(toString(p.pct), '.', ','), '%')                      AS premie_pct,
    replaceAll(toString(round(p.pct / 100 * 1000, 2)), '.', ',')            AS aex_premie_punten,
    toUInt32(round(p.pct / 100 * 1000 * 100))                               AS aex_premie_eur,
    replaceAll(toString(round(p.pct / 100 * 24000, 2)), '.', ',')           AS dax_premie_punten,
    toUInt32(round(p.pct / 100 * 24000 * 5))                                AS odax_premie_eur
FROM
(
    SELECT arrayJoin([0.25, 0.5, 1.0, 1.5, 2.0, 3.0]) AS pct
) AS p
ORDER BY p.pct ASC

Een premie van 0,25% van de indexstand kost €250 per AEX-contract en €300 per ODAX-contract. Bij 0,5% staat er €500 tegenover €600. In punten ziet hetzelfde bedrag er totaal anders uit: 10 punten in Amsterdam tegenover 240 punten op Eurex. Een scherm vol tweecijferige DAX-premies oogt duur naast een AEX-premie van een paar punten, terwijl het bedrag in euro's dicht bij elkaar ligt.

Spread en liquiditeit in de uren die ertoe doen

De tweede kostenpost is het verschil tussen bied en laat. Ook die vergelijk je het eerlijkst in basispunten van de index, want een punt weegt op beide beurzen anders. De ladder hieronder zet spreadbreedtes om in euro's per contract.

SELECT
    concat(toString(s.bp), ' bp')                                  AS spread_bp,
    replaceAll(toString(round(s.bp / 10000 * 1000, 2)), '.', ',')  AS aex_spread_punten,
    toUInt32(round(s.bp / 10000 * 1000 * 100))                     AS aex_kosten_eur,
    replaceAll(toString(round(s.bp / 10000 * 24000, 2)), '.', ',') AS dax_spread_punten,
    toUInt32(round(s.bp / 10000 * 24000 * 5))                      AS odax_kosten_eur
FROM
(
    SELECT arrayJoin([2, 5, 10, 20, 40]) AS bp
) AS s
ORDER BY s.bp ASC

Een spread van 10 bp van de index komt op de AEX neer op 1 punt, oftewel €100 per contract wanneer die helemaal wordt overbrugd. Dezelfde 10 bp is op de DAX 24 punten en €120 per contract. Een DAX-spread van een paar punten en een AEX-spread van een paar tienden kosten in euro's dus ongeveer evenveel. Dit is een rekenladder, geen meting van genoteerde markten.

Het centrale orderboek van Euronext Amsterdam voor indexopties loopt van 09:01 tot 17:30 CET, Eurex handelt DAX-opties van 08:50 tot 17:30 CET. De overlap beslaat vrijwel de hele dag. Op een ODAX-expiratiedag valt het laatste handelsmoment om 13:00 CET, midden in de Amsterdamse sessie. Diepte zelf is per serie te controleren in het orderboek: tel hoeveel strikes een doorlopende quote dragen en kijk welke omvang er op bied en laat staat, voor precies de looptijd die in beeld is. Een algemene uitspraak over "de AEX" of "de DAX" zegt daar weinig over.

Wat betekent dit voor een Nederlandse rekening?

• Beide contracten noteren en rekenen af in euro. Er is geen valutabeen en geen omrekening, wat fiscaal ook de administratie tot één munt beperkt.
• Afwikkeling is contant op de eerste beursdag na de laatste handelsdag. Er komen geen aandelen op de rekening en er is geen leveringsrisico.
• Margin wordt bepaald door de clearinginstelling, niet door de beurs: Eurex Clearing voor ODAX en ODAP, Euronext Clearing voor de AEX-series sinds de migratie van september 2024. Een gekochte optie kost de premie en niets meer; een geschreven positie vraagt margin die met de volatiliteit meebeweegt.
• Toegang tot zowel Euronext als Eurex is bij Nederlandse brokers routine. De transactiekosten per contract verschillen per partij, en op een contract van ruim een ton notional vallen ze anders uit dan op een los aandelenoptiecontract.

FAQ

Wat is het verschil tussen AEX-opties en DAX-opties?

Beide zijn Europese indexopties die in euro's in contanten worden afgewikkeld. Een AEX-optie is €100 per indexpunt waard en rekent af op het gemiddelde van de AEX-standen tussen 15:30 en 16:00 CET. Een DAX-optie is €5 per indexpunt waard en rekent af op een Xetra-veiling, om 13:00 CET bij ODAX en om 17:30 CET bij ODAP.

Hoeveel onderliggende waarde zit er in één contract?

De indexstand maal de multiplier. Bij een AEX van 1.000 punten is dat €100.000 per contract, bij een DAX van 24.000 punten €120.000 per ODAX-contract. De twee liggen dus in dezelfde orde van grootte.

Kan ik een AEX- of DAX-optie vervroegd uitoefenen?

Nee. Beide series zijn Europees van stijl, dus uitoefenen kan alleen op de expiratiedag. Een positie eerder sluiten gebeurt door de optie terug te verhandelen, niet door uit te oefenen.

Hoe laat stopt de handel op expiratiedag?

Op Euronext Amsterdam stopt de handel in de aflopende AEX-serie om 16:00 CET. Bij ODAX op Eurex is dat 13:00 CET, bij de start van de Xetra-intradayveiling. Bij ODAP loopt de handel door tot 17:30 CET.

Heb ik vreemde valuta nodig voor DAX-opties vanuit Nederland?

Nee. Premie, margin en afrekening lopen bij beide producten in euro, dus er is geen wisselkoersstap tussen de twee beurzen.

Onder elk paneel staat de SQL die het getal heeft gemaakt, open hem gerust. Wie dezelfde rekensom met eigen indexstanden wil draaien, kan de vraag in gewone taal stellen op de Strasmore terminal.