AEX-dagopties, weekopties en maandopties vergeleken

Korte AEX-opties komen in drie families: dagopties met een kalenderdag als expiratie, weekopties op de vrijdagen ertussen, en de maandserie op de derde vrijdag. Euronext Amsterdam noteert ze alle drie. De dagopties zijn er bovendien niet pas sinds de Amerikaanse 0DTE-golf: Euronext introduceerde dagelijkse expiraties op de AEX al in 2008. Alle drie de families zijn Europese stijl en worden in contanten afgerekend, dus het echte verschil zit in prijsopbouw, gevoeligheid en de plek waar de handel staat.

Welke AEX-optieseries noteert Euronext Amsterdam?

De maandserie draagt contractcode AEX. De laatste handelsdag is de derde vrijdag van de expiratiemaand. Naast de eerstvolgende drie maanden staan er kwartaal-, halfjaars- en jaarseries open, tot zestig maanden ver.

De weekseries dragen de codes AX1, AX2, AX4 en AX5. Ze lopen af op de vrijdagen die niet de derde vrijdag zijn: die vrijdag hoort al bij de maandserie, en daarom bestaat er geen AX3. Een nieuwe expiratieweek gaat open op de vrijdag twee weken voor de afloopdatum.

De dagseries dragen de codes A1 tot en met A31. Het nummer is de kalenderdag waarop de klasse afloopt. A17 loopt dus af op de zeventiende van de maand, op voorwaarde dat dat een gewone handelsdag is en er die dag geen week- of maandserie afloopt.

De rest delen ze. Dat staat in de contractspecificaties van Euronext voor de dagopties, de weekopties en de maandopties, gecontroleerd op 30 september 2026. Eén contract loopt over 100 keer de indexstand: €100 per indexpunt. Staat de index op 900 punten, dan vertegenwoordigt één contract €90.000 aan onderliggende waarde. Alles is Europese stijl, dus uitoefenen kan uitsluitend op de expiratiedatum. De handel in de aflopende serie stopt om 16:00 CET. De afwikkelingswaarde, de EDSP, is het gemiddelde van de AEX-standen die elke minuut tussen 15:30 en 16:00 CET worden berekend, afgerond op twee decimalen. Uitoefenen kan tot 19:15 CET bij de dag- en weekseries en tot 19:45 CET bij de maandserie. Series die in the money aflopen, worden automatisch uitgeoefend.

Wie de Duitse tegenhangers ernaast wil leggen: Eurex noteert dagelijkse expiraties op de DAX en op de Euro Stoxx 50, beschreven in dagopties op de DAX en dagopties op de Euro Stoxx 50. De notatie van looptijden staat kort uitgelegd in wat DTE betekent, en de Duitse contractcodes in Eurex-codes ODAX, ODAP en OESX.

Hoe vaak beweegt een Nederlandse largecapindex ver genoeg?

Een dagoptie leeft van één sessie. De vraag is dus niet of de premie laag is, maar hoe vaak de onderliggende waarde binnen die ene sessie ver genoeg komt.

Een AEX-koersreeks zit niet in de datasets achter deze panelen. Wat er wel in zit is EWN, een in New York genoteerd indexfonds op Nederlandse largecaps. Dat is de AEX niet: er zit een dollar-eurocomponent in en het handelt op Amerikaanse uren. Als grootteorde voor de verdeling van dagbewegingen in Nederlandse largecaps is het bruikbaar. Als AEX-cijfer is het dat niet.

SELECT
    toString(toYear(handelsdag))                              AS jaar,
    round(100 * countIf(abs(mutatie_pct) > 0.5) / count(), 1) AS boven_0_5_pct,
    round(100 * countIf(abs(mutatie_pct) > 1.0) / count(), 1) AS boven_1_pct,
    round(100 * countIf(abs(mutatie_pct) > 2.0) / count(), 1) AS boven_2_pct,
    round(avg(abs(mutatie_pct)), 2)                           AS gem_abs_pct
FROM
(
    SELECT
        date AS handelsdag,
        100 * (toFloat64(close) / any(toFloat64(close)) OVER (ORDER BY date ASC ROWS BETWEEN 1 PRECEDING AND 1 PRECEDING) - 1) AS mutatie_pct
    FROM global_markets.stocks_daily_aggs
    WHERE ticker = 'EWN'
      AND date >= today() - 1830
      AND date <  today() - 1
)
WHERE isFinite(mutatie_pct)
GROUP BY jaar
HAVING count() >= 20
ORDER BY jaar

In 2026 sloot 73 procent van de sessies meer dan een halve procent van de vorige slotkoers af, 51.9 procent meer dan een procent en 17.8 procent meer dan twee procent. De gemiddelde absolute dagbeweging kwam dat jaar uit op 1.22 procent, tegen 0.88 procent in 2021. De reeks beslaat 6 kalenderjaren, waarvan het eerste en het laatste gedeeltelijk zijn.

De les zit in de vorm, niet in het jaarcijfer. Bewegingen van meer dan een halve procent zijn alledaags. Bewegingen van meer dan twee procent zijn uitzondering. Een dagoptie die twee procent nodig heeft om iets waard te worden, heeft de meeste sessies tegen zich, hoe laag de premie ook is. De vuistregel van 16 maakt dat concreet: deel de impliciete jaarvolatiliteit door 16 en je houdt de dagbeweging over die de markt inprijst.

Wat kost een kortere looptijd per dag?

De panelen hieronder rekenen op Amerikaanse indexopties met dagelijkse expiraties: Europese stijl, cash settlement, een index als onderliggende waarde. Dat is dezelfde constructie als op de AEX. AEX-contracten zitten niet in deze reeks, de vorm van de curve wel. Alleen contracten binnen één procent van de indexstand tellen mee. Contracten die op de meetdag zelf aflopen zijn eruit gelaten: zo'n contract sluit op zijn afwikkelingswaarde, en dat cijfer zegt niets over wat het die ochtend kostte.

SELECT
    multiIf(days_to_expiry = 1,   '1 dag',
            days_to_expiry <= 5,  '2-5 dagen',
            days_to_expiry <= 10, '6-10 dagen',
            days_to_expiry <= 21, '11-21 dagen',
            days_to_expiry <= 45, '22-45 dagen',
                                  '46-90 dagen')                                        AS looptijd,
    round(avg(100 * toFloat64(option_close) / toFloat64(underlying_close)), 3)           AS premie_pct_van_index,
    round(avg(100 * toFloat64(option_close) / toFloat64(underlying_close) / days_to_expiry), 3) AS premie_pct_per_dag
FROM global_markets.options_greeks
WHERE underlying_symbol = 'SPY'
  AND date >= today() - 120
  AND iv_converged = 1
  AND volume > 0
  AND days_to_expiry BETWEEN 1 AND 90
  AND abs(toFloat64(strike_price) / toFloat64(underlying_close) - 1) < 0.01
GROUP BY looptijd
ORDER BY min(days_to_expiry)

De kortste klasse, 1 dag, kostte gemiddeld 0.373 procent van de indexstand. De langste klasse in het paneel, 46-90 dagen, kostte 2.498 procent. Per resterende dag draait die verhouding om: 0.373 procent tegen 0.038 procent. Vertaald naar euro's op een contract van €100 per indexpunt betekent dat een lager bedrag per contract, tegen een hogere prijs voor elke dag dat je het aanhoudt.

Tijdverval en gamma

Theta is het bedrag dat een optie per dag aan tijdswaarde inlevert wanneer de koers stilstaat. Gamma is de snelheid waarmee de delta verandert zodra de koers wel beweegt. Allebei lopen ze op naarmate de expiratie dichterbij komt, en daar zit het verschil tussen een dagserie en de maandserie.

SELECT
    multiIf(days_to_expiry = 1,   '1 dag',
            days_to_expiry <= 5,  '2-5 dagen',
            days_to_expiry <= 10, '6-10 dagen',
            days_to_expiry <= 21, '11-21 dagen',
            days_to_expiry <= 45, '22-45 dagen',
                                  '46-90 dagen')                             AS looptijd,
    round(avg(100 * abs(toFloat64(theta)) / toFloat64(option_close)), 1)      AS tijdverval_pct_per_dag,
    round(avg(toFloat64(gamma) * toFloat64(underlying_close)), 1)            AS delta_punten_per_procent
FROM global_markets.options_greeks
WHERE underlying_symbol = 'SPY'
  AND date >= today() - 120
  AND iv_converged = 1
  AND volume > 0
  AND option_close > 0.05
  AND days_to_expiry BETWEEN 1 AND 90
  AND abs(toFloat64(strike_price) / toFloat64(underlying_close) - 1) < 0.01
GROUP BY looptijd
ORDER BY min(days_to_expiry)

De klasse met één dag te gaan leverde gemiddeld 73.5 procent van de eigen premie per dag in. Bij 46-90 dagen was dat 0.8 procent per dag. De tweede kolom rekent gamma om naar iets afleesbaars: het aantal deltapunten, op een schaal van 0 tot 100, waarmee de positie verschuift bij een beweging van één procent in de index. Dat ging van 42.2 punten in de voorste klasse naar 6.4 punten in de achterste.

Een weekoptie is dus geen goedkopere maandoptie. Het is een ander contract, met een positie die per dag sneller leegloopt en die veel harder reageert op het moment waarop de beweging valt. Wat 0DTE-opties zijn beschrijft hetzelfde mechanisme in de Amerikaanse variant, en hoe riskant 0DTE-opties zijn gaat in op wat die gevoeligheid doet met een positie die je niet de hele dag volgt.

Waar zit de handel, en wat doet de spread?

Naast de premie betaal je het verschil tussen bied en laat. Dat verschil volgt de handel: in series waar weinig omgaat, staan de orders verder uit elkaar, en op een contract van een paar tientjes weegt een halve tick zwaar. Het paneel hieronder laat zien hoe het contractvolume zich over de resterende looptijden verdeelt.

WITH totaal AS
(
    SELECT sum(volume) AS alle_contracten
    FROM global_markets.options_greeks
    WHERE underlying_symbol = 'SPY'
      AND date >= today() - 120
      AND iv_converged = 1
      AND volume > 0
      AND days_to_expiry BETWEEN 0 AND 90
)
SELECT
    multiIf(days_to_expiry = 0,   '0 dagen',
            days_to_expiry = 1,   '1 dag',
            days_to_expiry <= 5,  '2-5 dagen',
            days_to_expiry <= 10, '6-10 dagen',
            days_to_expiry <= 21, '11-21 dagen',
            days_to_expiry <= 45, '22-45 dagen',
                                  '46-90 dagen')                               AS looptijd,
    round(100 * sum(volume) / (SELECT alle_contracten FROM totaal), 1)          AS aandeel_volume_pct
FROM global_markets.options_greeks
WHERE underlying_symbol = 'SPY'
  AND date >= today() - 120
  AND iv_converged = 1
  AND volume > 0
  AND days_to_expiry BETWEEN 0 AND 90
GROUP BY looptijd
ORDER BY min(days_to_expiry)

In de gemeten periode ging 32.2 procent van het volume naar contracten die diezelfde dag afliepen en 27.9 procent naar de klasse met één dag te gaan, tegenover 4.9 procent voor 46-90 dagen. Op Euronext ligt die verdeling anders, met de derde vrijdag als vaste doorrolmoment. Het open interest per serie staat op de productpagina van Euronext en in de meeste handelsplatformen. Dat cijfer lees je per serie af voordat je een order inlegt.

Contanten, levering en de klok

Een AEX-indexoptie levert nooit aandelen. Loopt hij in the money af, dan wordt het verschil tussen uitoefenprijs en EDSP in euro's verrekend, tegen €100 per indexpunt, op de eerste handelsdag na de laatste handelsdag. Een aandelenoptie op Euronext Amsterdam werkt precies andersom: die is Amerikaanse stijl, gaat over 100 aandelen, en wordt fysiek geleverd via Euronext Clearing, twee handelsdagen na uitoefening. Uitoefenen kan daar op elke handelsdag tot 19:45 CET. Het verschil staat uitgewerkt in cash settlement tegenover fysieke levering en Amerikaanse tegenover Europese uitoefening.

De klok is het tweede punt dat misgaat bij lezers die op Amerikaanse uitleg varen. De optiehandel in Amsterdam loopt van 09:01 tot 17:30 CET. De aflopende serie stopt om 16:00 CET, terwijl de rest van de ketting daarna nog anderhalf uur doorhandelt. De helft uur daarvoor, van 15:30 tot 16:00 CET, telt dubbel: daar wordt de EDSP per minuut opgebouwd. Een positie die daar vlak bij de uitoefenprijs staat, is in die dertig minuten het moeilijkst in te schatten. Dat heet pin risk, uitgelegd in pin risk rond de expiratie. De tijden zijn CET en schuiven in de zomer mee naar CEST, niet naar de Amerikaanse sluitingstijd. Over de fiscale kant staat hier niets: die hangt af van je persoonlijke situatie.

FAQ

Heeft de AEX dagopties?

Ja. Euronext noteert dagklassen A1 tot en met A31 op de AEX-index. Het nummer staat voor de kalenderdag waarop de klasse afloopt, mits dat een handelsdag is en er die dag geen week- of maandserie afloopt. Euronext introduceerde deze dagelijkse expiraties in 2008.

Hoe laat stopt de handel in een aflopende AEX-optie?

Om 16:00 CET op de laatste handelsdag. De afwikkelingswaarde is het gemiddelde van de AEX-standen die elke minuut tussen 15:30 en 16:00 CET worden berekend. Uitoefenen kan tot 19:15 CET bij dag- en weekseries en tot 19:45 CET bij de maandserie.

Wat is het verschil tussen AX1 en A17?

AX1 is een weekklasse die op een vrijdag afloopt. A17 is een dagklasse die op de zeventiende van de maand afloopt. Een AX3 bestaat niet, want de derde vrijdag hoort bij de maandserie met contractcode AEX.

Krijg ik aandelen geleverd als mijn AEX-optie in the money afloopt?

Nee. AEX-indexopties worden in contanten afgerekend, tegen €100 per indexpunt verschil tussen uitoefenprijs en EDSP. Fysieke levering van 100 aandelen hoort bij de aandelenopties van Euronext Amsterdam, niet bij indexopties.

Is een weekoptie goedkoper dan een maandoptie?

In totale premie per contract ligt een kortere serie bij dezelfde uitoefenprijs lager. Per resterende dag ligt die premie juist hoger, en de positie reageert veel sterker op het moment waarop de beweging valt.

Onder elk paneel hierboven zit de exacte SQL: klap hem open en je ziet hoe elk cijfer is geteld. Dezelfde vraag stellen voor een andere periode of een andere onderliggende waarde kan in gewoon Nederlands op de Strasmore terminal.