Çıplak opsiyon satışı teminat hesaplama yöntemi

Çıplak opsiyon satışı için gereken teminat, yayınlanmış bir formüle dayanır ve işlem gerçekleşmeden önce hesaplanabilir. Açıkta kalan (uncovered) bir hisse senedi opsiyonu için minimum tutar, alınan primin üzerine eklenmesi şartıyla iki farklı hesaplama yönteminden büyük olanıdır: Dayanak varlık fiyatının %20’si eksi opsiyonun kullanım dışı (out of the money) miktarı veya %10’luk bir taban tutar. Bu sayfadaki her yüzde oranı yasal bir minimumdur. Aracı kurumlar daha yüksek bir tutar talep etmekte serbesttir ve çoğu kurum bunu uygular.

Çıplak opsiyon satışı için teminat nasıl hesaplanır?

Bir opsiyon, arkasında hiçbir dayanak varlık bulunmadığında açıkta veya çıplak (naked) olarak adlandırılır: Hesabında hisse senedi bulunmadan yapılan bir call satışı veya kullanım fiyatına karşı ayrılmış nakit bulunmadan yapılan bir put satışı buna örnektir. Nakit teminatlı put (cash secured put) ise farklı bir düzenleme ve farklı bir gereklilikle, kullanım fiyatının tamamını bloke eder.

Regulation T, bir marjin hesabı için kredi kurallarını belirler. Çıplak opsiyon yüzdeleri FINRA 4210 sayılı kuralında ve bunu yansıtan borsa marjin kılavuzlarında yer alır. Hesaplama hisse başına yapılır ve ardından 100 hisselik bir sözleşme (kontrat) üzerinden ücretlendirilir:

• Çıplak call, birinci yöntem: Alınan prim + dayanak varlık fiyatının %20’si - kullanım dışı miktar (kullanım fiyatı eksi dayanak varlık fiyatı, minimum sıfır).
• Çıplak put, birinci yöntem: Alınan prim + dayanak varlık fiyatının %20’si - kullanım dışı miktar (dayanak varlık fiyatı eksi kullanım fiyatı, minimum sıfır).
• Call için taban yöntemi: Alınan prim + dayanak varlık fiyatının %10’u.
• Put için taban yöntemi: Alınan prim + kullanım fiyatının %10’u.

Gereklilik, bu iki sonuçtan hangisi daha büyükse odur. Geniş tabanlı endeks opsiyonları, %20 yerine %15 oranıyla aynı şekilde hesaplanır. Çıplak satış yapmak ayrıca uygun opsiyon onay seviyesine sahip bir marjin hesabı gerektirir ve marjin hesabı beraberinde günlük işlemci kuralını (pattern day trader rule) getirir.

Prim her iki yöntemde de yer aldığından, hangi yöntemin geçerli olduğunu değiştirmeden toplam tutarı yukarı çeker. Belirleyici olan mesafedir. Bir call opsiyonu için, kullanım fiyatı dayanak varlığın tam %10 üzerindeyken iki yöntem birbirine eşittir. Put opsiyonunda ise kullanım fiyatı dayanak varlığın yaklaşık %11,1 altındayken eşitlenirler. Bu mesafelerin içinde %20’lik yöntem daha büyüktür. Bu sınırların ötesinde ise taban yöntemi devreye girer.

Neden %20’lik yöntem ile %10’luk taban yöntemi kesişir?

Aşağıdaki panel, Haziran 2026’nın son işlem günündeki tüm listelenmiş AAPL kullanım fiyatlarını, hisse fiyatının hemen altından yaklaşık %18 üzerine kadar, vadesine 20 ila 45 gün kalan sözleşmeleri ele alarak inceler. Her kullanım fiyatındaki çıplak call için hisse başına her iki yöntemi de hesaplar. Şekli net tutmak için prim hesaba katılmamıştır. Prim eklemek her iki çizgiyi de aynı oranda yukarı kaydırır.

SELECT
    round(toFloat64(strike_price), 2)                                          AS strike,
    round(0.20 * max(toFloat64(underlying_close))
          - greatest(toFloat64(strike_price) - max(toFloat64(underlying_close)), 0.0), 2) AS main_branch,
    round(0.10 * max(toFloat64(underlying_close)), 2)                          AS floor_branch,
    round(0.20 * max(toFloat64(underlying_close))
          - greatest(toFloat64(strike_price) - max(toFloat64(underlying_close)), 0.0)
          - 0.10 * max(toFloat64(underlying_close)), 2)                        AS branch_gap
FROM global_markets.options_greeks
WHERE underlying_symbol = 'AAPL'
  AND date = (
      SELECT max(date)
      FROM global_markets.options_greeks
      WHERE underlying_symbol = 'AAPL'
        AND date BETWEEN '2026-06-01' AND '2026-06-30'
  )
  AND days_to_expiry BETWEEN 20 AND 45
  AND iv_converged = 1
  AND volume > 0
  AND toFloat64(strike_price) BETWEEN 0.98 * toFloat64(underlying_close)
                                  AND 1.18 * toFloat64(underlying_close)
GROUP BY strike_price
ORDER BY strike

Taban çizgisi düzdür. Hisse fiyatının yüzde onu, kullanım fiyatının nerede olduğuyla ilgilenmez, bu nedenle paneldeki tüm 12 kullanım fiyatlarında hisse başına 28.9 seviyesinde sabit kalır. Birinci yöntem ise en düşük kullanım fiyatındaki 57.8 seviyesinden en yüksekteki 6.81 seviyesine doğru aşağı eğimlidir; çünkü aradaki her bir dolarlık mesafe doğrudan bu tutardan düşülür. branch_gap sütunu, birinci yöntem eksi taban yöntemidir: %20’lik yöntemin geçerli olduğu yerlerde sıfırın üzerinde, taban yönteminin geçerli olduğu yerlerde ise sıfırın altındadır ve hisse fiyatının %10 üzerindeki kullanım fiyatında kesişir.

Çıplak put ne kadar teminat gerektirir?

Birinci yöntem aynıdır ancak taban farklıdır: Dayanak varlığın %10’u yerine kullanım fiyatının %10’u alınır. Bu tek değişiklik tabloyu değiştirir. Taban artık düz bir çizgi olmaktan çıkar ve kullanım fiyatıyla birlikte eğim kazanır; kesişme noktası ise hisse fiyatının yaklaşık %11 altına kayar.

SELECT
    round(toFloat64(strike_price), 2)                                          AS strike,
    round(0.20 * max(toFloat64(underlying_close))
          - greatest(max(toFloat64(underlying_close)) - toFloat64(strike_price), 0.0), 2) AS main_branch,
    round(0.10 * toFloat64(strike_price), 2)                                   AS floor_branch,
    round(0.20 * max(toFloat64(underlying_close))
          - greatest(max(toFloat64(underlying_close)) - toFloat64(strike_price), 0.0)
          - 0.10 * toFloat64(strike_price), 2)                                 AS branch_gap
FROM global_markets.options_greeks
WHERE underlying_symbol = 'AAPL'
  AND date = (
      SELECT max(date)
      FROM global_markets.options_greeks
      WHERE underlying_symbol = 'AAPL'
        AND date BETWEEN '2026-06-01' AND '2026-06-30'
  )
  AND days_to_expiry BETWEEN 20 AND 45
  AND iv_converged = 1
  AND volume > 0
  AND toFloat64(strike_price) BETWEEN 0.82 * toFloat64(underlying_close)
                                  AND 1.02 * toFloat64(underlying_close)
GROUP BY strike_price
ORDER BY strike

Buradaki put kullanım fiyatları boyunca taban, en düşük kullanım fiyatında hisse başına 24 ile en yüksekte 29 arasında değişirken, birinci yöntem kullanım fiyatı hisse fiyatına yaklaştıkça yükselir. Çark stratejisi (the wheel strategy) uygulayan satıcıların genellikle çalıştığı piyasa fiyatının çok altındaki seviyelerde, taban yöntemi geçerli olan rakamdır. Bu taban, kullanım dışı (deep out of the money) bir çıplak putun asla ücretsiz taşınamamasını sağlayan şeydir.

Bir çıplak sözleşme ne kadar alım gücünü kilitler?

Hisse başına rakamlar formülü oluşturur. Sözleşme başına rakamlar ise hesaptan çıkan tutardır. Panel, aynı Haziran 2026 seansındaki 5 adet bilindik hisseyi alır, her hisse fiyatının %5 üzerindeki en yakın listelenmiş call kullanım fiyatını seçer ve her iki yöntemi de bir sözleşmenin kapsadığı 100 hisse ile çarpar.

SELECT
    ticker,
    round(100 * (0.20 * share_price - greatest(strike - share_price, 0.0)), 0) AS main_branch,
    round(100 * (0.10 * share_price), 0)                                       AS floor_branch
FROM
(
    SELECT
        underlying_symbol                AS ticker,
        max(toFloat64(underlying_close)) AS share_price,
        argMin(toFloat64(strike_price),
               abs(toFloat64(strike_price) / toFloat64(underlying_close) - 1.05)) AS strike
    FROM global_markets.options_greeks
    WHERE underlying_symbol IN ('AAPL', 'MSFT', 'NVDA', 'SPY', 'KO')
      AND date = (
          SELECT max(date)
          FROM global_markets.options_greeks
          WHERE underlying_symbol = 'SPY'
            AND date BETWEEN '2026-06-01' AND '2026-06-30'
      )
      AND days_to_expiry BETWEEN 20 AND 45
      AND iv_converged = 1
      AND volume > 0
    GROUP BY underlying_symbol
)
ORDER BY main_branch DESC

Bu mesafedeki bir adet çıplak SPY call, tek bir sözleşme için 11156 minimum tutar gerektirirken, KO için bu tutar 1252’dur. İşlem aynı, formül aynıdır. Rakam, opsiyonun kendisinden ziyade hisse fiyatını takip eder. Kullanım dışı %5 seviyesinde, burada yer alan her isim için birinci yöntem geçerlidir ve her çifttaki daha uzun olan sütun esas alınandır.

Herhangi bir pozisyonu kısa bir Python betiği ile kontrol edin

Formül bir dosyaya sığar. Bunun için sadece python3 yeterlidir: yalnızca standart kütüphane, pip kurulumu veya ağ bağlantısı gerekmez. naked_margin.py olarak kaydedin.

#!/usr/bin/env python3
"""Çıplak (naked) hisse senedi opsiyonu için Reg T tarzı minimum teminat.

Gerekliliğin her iki yöntemini ve geçerli olanı yazdırır.
Sadece standart kütüphane. Eğitim amaçlıdır, aracı kurum teklifi değildir.
"""
import argparse

SHARES_PER_CONTRACT = 100

def branches(kind, spot, strike, premium, rule_pct, floor_pct):
    if kind == 'call':
        out_of_money = max(strike - spot, 0.0)
        floor_base = spot
    else:
        out_of_money = max(spot - strike, 0.0)
        floor_base = strike
    rule = rule_pct * spot - out_of_money + premium
    floor = floor_pct * floor_base + premium
    return rule, floor

def report(kind, spot, strike, premium, rule_pct, floor_pct):
    rule, floor = branches(kind, spot, strike, premium, rule_pct, floor_pct)
    if rule >= floor:
        binds = '{0:.0%} yöntemi'.format(rule_pct)
    else:
        binds = '{0:.0%} tabanı'.format(floor_pct)
    print('çıplak {0}: spot {1:.2f}, kullanım {2:.2f}, prim {3:.2f}'.format(
        kind, spot, strike, premium))
    print('  {0:.0%} yöntemi: hisse başına {1:.2f}, sözleşme başına {2:.2f}'.format(
        rule_pct, rule, rule * SHARES_PER_CONTRACT))
    print('  {0:.0%} tabanı:  hisse başına {1:.2f}, sözleşme başına {2:.2f}'.format(
        floor_pct, floor, floor * SHARES_PER_CONTRACT))
    print('  geçerli olan: {0}, sözleşme başına gereklilik {1:.2f}'.format(
        binds, max(rule, floor) * SHARES_PER_CONTRACT))

def main():
    ap = argparse.ArgumentParser(description='Reg T tarzı çıplak opsiyon minimumu')
    ap.add_argument('--spot', type=float, required=True, help='dayanak varlık fiyatı')
    ap.add_argument('--strike', type=float, required=True, help='kullanım fiyatı')
    ap.add_argument('--premium', type=float, required=True, help='hisse başına prim')
    ap.add_argument('--index', action='store_true', help='geniş tabanlı endeks oranı')
    args = ap.parse_args()
    rule_pct = 0.15 if args.index else 0.20
    for kind in ('call', 'put'):
        report(kind, args.spot, args.strike, args.premium, rule_pct, 0.10)

if __name__ == '__main__':
    main()

Geçerli yöntemin değiştiği iki örnek çalışma aşağıdadır. Her ikisi de varsayımsal değerler kullanır.

$ python3 naked_margin.py --spot 100 --strike 105 --premium 1.50
çıplak call: spot 100.00, kullanım 105.00, prim 1.50
  %20 yöntemi: hisse başına 16.50, sözleşme başına 1650.00
  %10 tabanı:  hisse başına 11.50, sözleşme başına 1150.00
  geçerli olan: %20 yöntemi, sözleşme başına gereklilik 1650.00
çıplak put: spot 100.00, kullanım 105.00, prim 1.50
  %20 yöntemi: hisse başına 21.50, sözleşme başına 2150.00
  %10 tabanı:  hisse başına 12.00, sözleşme başına 1200.00
  geçerli olan: %20 yöntemi, sözleşme başına gereklilik 2150.00

$ python3 naked_margin.py --spot 100 --strike 85 --premium 0.60
çıplak call: spot 100.00, kullanım 85.00, prim 0.60
  %20 yöntemi: hisse başına 20.60, sözleşme başına 2060.00
  %10 tabanı:  hisse başına 10.60, sözleşme başına 1060.00
  geçerli olan: %20 yöntemi, sözleşme başına gereklilik 2060.00
çıplak put: spot 100.00, kullanım 85.00, prim 0.60
  %20 yöntemi: hisse başına 5.60, sözleşme başına 560.00
  %10 tabanı:  hisse başına 9.10, sözleşme başına 910.00
  geçerli olan: %10 tabanı, sözleşme başına gereklilik 910.00

İlk çalışmada kullanım fiyatı dayanak varlığın %5 üzerindedir, %10’luk kesişim noktasının içindedir ve hem call hem de put için birinci yöntem geçerlidir. İkincisinde ise kullanım fiyatı dayanak varlığın %15 altındadır; bu durum call opsiyonunu birinci yöntemde kullanım içinde (in the money) bırakırken, put opsiyonunu %10’luk tabanın devreye gireceği kadar uzağa iter. Kendi girdilerinizi --spot, --strike ve --premium ile besleyin ve %15’lik geniş tabanlı endeks rakamı için --index ekleyin. Yazdırdığı değer, aracı kurumun isteyeceği minimum tutardır, asla bir tavan değildir.

Satış yaptıktan sonra gereklilik nasıl değişir?

Rakam bir kez belirlenip bırakılmaz. Dayanak varlık fiyatına göre günlük olarak yeniden hesaplanır ve dayanak varlık hareket eder. Aşağıdaki izleme, Nisan 2026 AAPL açılış fiyatının yaklaşık %10 üzerinde bir kısa call kullanım fiyatını sabitler ve Haziran sonuna kadar hisse fiyatının yüzdesi olarak gerekliliği takip eder.

SELECT
    toString(d.dt)                                               AS session_date,
    round(d.px, 2)                                               AS underlying_close,
    round(100 * (s.short_strike - d.px) / d.px, 2)               AS cushion_pct,
    round(100 * greatest(0.20 * d.px - greatest(s.short_strike - d.px, 0.0),
                         0.10 * d.px) / d.px, 2)                 AS requirement_pct
FROM
(
    SELECT
        date                             AS dt,
        max(toFloat64(underlying_close)) AS px
    FROM global_markets.options_greeks
    WHERE underlying_symbol = 'AAPL'
      AND date BETWEEN '2026-04-01' AND '2026-06-30'
    GROUP BY date
) AS d
CROSS JOIN
(
    SELECT round(1.10 * argMin(toFloat64(underlying_close), date), 0) AS short_strike
    FROM global_markets.options_greeks
    WHERE underlying_symbol = 'AAPL'
      AND date BETWEEN '2026-04-01' AND '2026-06-30'
) AS s
ORDER BY d.dt

Pozisyon, hisse fiyatının 10.19%’i seviyesinde ve kullanım fiyatına 9.81% mesafe ile başlar, dönemi 20% seviyesinde bitirir. Bir hisse senedi kısa call kullanım fiyatına doğru yükseldikçe, kullanım dışı miktarı düşer ve gereklilik %20’nin tamamına doğru yükselir. Diğer dört faktör de bunu etkiler:

• Atama (assignment), opsiyonu sonlandırır ve hisse senedini veya kendi gerekliliği olan kısa hisse pozisyonunu devreder. Kısa opsiyonlarda erken atama, temettüler ve kullanım fiyatının çok içindeki (deep in the money) opsiyonlar etrafında yoğunlaşır.
• Kurum içi gereklilikler minimumun üzerindedir. Aracı kurumlar, çıplak pozisyonlar için Reg T’nin üzerinde kendi rakamlarını belirler; bazen oynak hisselerde bunun katlarını talep ederler.
• Pozisyonun aleyhine bir hareket gerekliliği artırırken, aynı anda hesap özsermayesini düşürür. İkisi arasındaki fark, marjin çağrısını (maintenance call) doğuran şeydir.
• Portföy marjini ayrı bir rejimdir. Onaylı bir hesap, tüm portföyün stres testine göre ücretlendirilir; bu genellikle hisse senedi dayanak varlığında %15’lik bir yukarı veya aşağı hareketi kapsar ve çoğu kurumda altı haneli bir hesap minimumu gerektirir. Hedge edilmiş bir portföy için bu rakam Reg T’nin çok altına inebilir ve oynaklık arttığında daha hızlı hareket eder.

Bunların hiçbiri bir tavsiye değildir. Çıplak satış, call tarafında sınırsız, put tarafında ise çok büyük kayıp riski taşır ve opsiyon ticaretinin ne kadar riskli olduğu konusu bu dağılımı verilerle inceler.

SSS

Çıplak put satmak için ne kadar teminat gerekir?

Yasal minimum, alınan prim dahil olmak üzere iki yöntemden büyük olanıdır: Dayanak varlık fiyatının %20’si eksi kullanım dışı miktar veya kullanım fiyatının %10’u. 100 dolarlık bir hissede, 0,60 dolara satılan 90 dolarlık bir put, 9,60 dolarlık tabana karşı hisse başına 10,60 dolar, yani bir sözleşme için 1.060 dolar gerektirir. Aracı kurumlar genellikle daha fazlasını talep eder.

Çıplak opsiyon teminatı her aracı kurumda aynı mıdır?

Hayır. Reg T ve FINRA 4210 sayılı kural minimumu belirler ve her aracı kurum bunun üzerine kendi kurum içi gerekliliğini ekleyebilir. Birçok kurum bunu tekil hisselerde ve bilanço dönemlerinde uygular. Yayınlanan formül size aralığın alt sınırını verir, platformunuzda göreceğiniz rakamı değil.

Topladığım prim gerekliliğe dahil mi?

Alınan prim, formülün her iki yöntemine de eklenir ve işlem gerçekleştiğinde hesaba yansıtılır. Her iki tarafta da eşit miktarda yer aldığı için hangi yöntemin geçerli olduğunu asla değiştirmez.

Çıplak endeks opsiyonunun teminatı nedir?

Geniş tabanlı endeks opsiyonları, %20 yerine %15 oranına, aynı %10’luk tabana ve aynı prim terimine sahiptir. Geniş bir endeksi takip eden bir ETF üzerindeki opsiyonlar, %20 oranıyla hisse senedi opsiyonu olarak değerlendirilir; bu nedenle daha düşük yüzde oranı, farklı araçlara (wrapper) geçişte takip etmez. Her ikisi de yasal minimum olarak kalır.

Çıplak opsiyon gerekliliği, pozisyonu tutarken değişebilir mi?

Evet. Dayanak varlık fiyatına göre yeniden hesaplandığı için, yukarıdaki izlemede görüldüğü gibi hisse senedi her hareket ettiğinde değişir. Kısa call kullanım fiyatına doğru bir yükseliş rakamı artırır ve aracı kurum açık bir pozisyondaki kurum içi gerekliliğini de yükseltebilir.

Buradaki her panel, onu üreten SQL kodunu içerir; bu nedenle bir yöntemin tam olarak nasıl hesaplandığını görmek için herhangi birini genişletin. Takip ettiğiniz bir hisse senedi için aynı zincirleme matematiksel hesaplamayı yapmak isterseniz, Strasmore terminalinde bunu sade bir dille talep edin.