Ujazo wa Soko la Marekani kwa Saa za Afrika Mashariki

Ujazo wa biashara katika soko la hisa la Marekani hausambai sawasawa katika saa za Afrika Mashariki. Kikao cha kawaida hufunguliwa 16:30 EAT na kufungwa 23:00 EAT wakati Marekani ikiwa kwenye majira ya kuokoa mchana, nacho huhamia 17:30 hadi 00:00 EAT katika majira yao ya baridi. Ndani ya dirisha hilo kila saa ina uzito wake tofauti, na saa za mapema za EAT ni nyembamba kiasi kwamba agizo la soko hulipia spredi iliyopanuka.

Ujazo hugawanyika vipi katika saa za Afrika Mashariki?

Jedwali lililo hapa chini ndilo kiini cha ukurasa huu. Linapima sehemu ya ujazo inayopita katika kila saa ya EAT kwa kikapu cha hisa saba zinazochezwa kwa wingi: SPY, QQQ, AAPL, MSFT, NVDA, AMZN na TSLA. Dirisha ni Agosti 3 hadi Septemba 30, 2026, kipindi ambacho chote kipo ndani ya majira ya kuokoa mchana ya Marekani. Safu ya kwanza ni saa ya EAT, inayofuata ni saa ile ile kwa muda wa Mashariki mwa Marekani (ET), kisha asilimia ya ujazo na asilimia ya idadi ya miamala.

WITH
    (
        SELECT sum(volume)
        FROM global_markets.delayed_stocks_minute_aggs
        WHERE ticker IN ('SPY', 'QQQ', 'AAPL', 'MSFT', 'NVDA', 'AMZN', 'TSLA')
          AND window_start >= '2026-08-03 00:00:00'
          AND window_start <  '2026-10-01 00:00:00'
    ) AS basket_volume,
    (
        SELECT sum(transactions)
        FROM global_markets.delayed_stocks_minute_aggs
        WHERE ticker IN ('SPY', 'QQQ', 'AAPL', 'MSFT', 'NVDA', 'AMZN', 'TSLA')
          AND window_start >= '2026-08-03 00:00:00'
          AND window_start <  '2026-10-01 00:00:00'
    ) AS basket_trades
SELECT
    formatDateTime(toTimeZone(window_start, 'Africa/Nairobi'),    '%H:00')  AS eat_time,
    formatDateTime(toTimeZone(window_start, 'America/New_York'),  '%H:00')  AS et_time,
    round(100 * toFloat64(sum(volume))       / toFloat64(basket_volume), 2) AS volume_share_pct,
    round(100 * toFloat64(sum(transactions)) / toFloat64(basket_trades), 2) AS trades_share_pct
FROM global_markets.delayed_stocks_minute_aggs
WHERE ticker IN ('SPY', 'QQQ', 'AAPL', 'MSFT', 'NVDA', 'AMZN', 'TSLA')
  AND window_start >= '2026-08-03 00:00:00'
  AND window_start <  '2026-10-01 00:00:00'
GROUP BY eat_time, et_time
HAVING sum(volume) > 1000000
ORDER BY max(toHour(toTimeZone(window_start, 'America/New_York'))), eat_time

Soma jedwali kutoka juu kwenda chini nalo linachora umbo la kikao kizima. Saa ya 11:00 EAT, mwanzo kabisa wa biashara ya kabla ya kufunguliwa, inabeba 0.51% tu ya ujazo wote wa kikapu. Saa ya 16:00 EAT ndiyo inayobeba kengele ya ufunguzi, na sehemu yake inaruka hadi 16.41%. Saa ya 19:00 EAT, ambayo ni adhuhuri kule New York, inabeba 9.6%. Tabia ya saa za katikati ya kikao imechambuliwa kwa kina kwenye ujazo hufa vipi katikati ya mchana.

Saa ya 22:00 EAT ndiyo saa kamili ya mwisho ya kikao cha kawaida, nayo inabeba 18.28%. Saa inayofuata, 23:00 EAT, inabeba 5.11%; ndani yake kuna mpigo wa mnada wa kufunga pamoja na dakika za mwanzo za biashara ya baada ya kikao. Safu ya mwisho inaongeza kidokezo: katika saa ya 23:00 EAT sehemu ya idadi ya miamala ni 0.96% pekee, hivyo hisa nyingi zinapita kwenye chapa chache kubwa badala ya miamala midogo mingi. Hiyo ndiyo saini ya mnada wa kufunga. Biashara haikomi papo hapo, lakini inakonda haraka: saa ya 02:00 EAT inabaki na 0.18% ya ujazo. Jedwali zima lina saa 16 zenye biashara ya maana, kutoka kabla ya kufunguliwa hadi biashara ya baada ya kikao.

Saa zipi za EAT ni nyembamba, na hilo linagharimu nini?

Sehemu ya ujazo si takwimu ya kinadharia. Inaonekana moja kwa moja kwenye spredi, yaani tofauti kati ya bei ya juu kabisa anayotoa mnunuzi na bei ya chini kabisa anayokubali muuzaji. Unapotumia agizo la soko unavuka tofauti hiyo, na nusu yake ndiyo gharama unayobeba papo hapo. Maelezo kamili yapo kwenye tofauti kati ya bei ya kununua na ya kuuza.

Jedwali lifuatalo linachukua siku moja halisi kama mfano uliobandikwa: Jumatano, 16 Septemba 2026, kwa jina moja lenye ukwasi mkubwa, AAPL. Linapima wastani wa spredi kwa pointi za msingi (pointi moja ya msingi ni sehemu moja kati ya elfu kumi ya bei) pamoja na idadi ya nukuu mpya kwa dakika, kwa kila saa ya EAT.

SELECT
    formatDateTime(toTimeZone(sip_timestamp, 'Africa/Nairobi'),   '%H:00') AS eat_time,
    formatDateTime(toTimeZone(sip_timestamp, 'America/New_York'), '%H:00') AS et_time,
    round(avg(10000 * (toFloat64(ask_price) - toFloat64(bid_price))
                    / ((toFloat64(ask_price) + toFloat64(bid_price)) / 2)), 2) AS avg_spread_bps,
    round(count() / 60.0, 0)                                               AS quote_count_per_minute
FROM global_markets.cache_stocks_quotes
WHERE ticker = 'AAPL'
  AND sip_timestamp >= '2026-09-16 11:00:00'
  AND sip_timestamp <  '2026-09-17 00:00:00'
  AND bid_price > 0
  AND ask_price > bid_price
GROUP BY eat_time, et_time
ORDER BY et_time

Saa ya 14:00 EAT, ndani ya biashara ya kabla ya kufunguliwa, wastani wa spredi ulikuwa pointi za msingi 6.4, na soko lilitoa nukuu mpya 22 kwa dakika. Saa ya 22:00 EAT, ndani ya kikao cha kawaida, wastani ulibana hadi pointi za msingi 1.11 huku nukuu mpya zikifika 2724 kwa dakika. Baada ya kikao kufungwa umbo linarudi nyuma, na saa ya 02:00 EAT ilirekodi pointi za msingi 6.69.

Hii ni siku moja na jina moja, siyo wastani wa mwaka. Umbo lake hata hivyo linafuata jedwali la kwanza kwa karibu: saa zenye ujazo mdogo ndizo zenye spredi pana. Kwa msomaji aliyeko Nairobi, Kampala au Dar es Salaam anayeweza kukaa macho hadi 23:00 EAT, hapo ndipo ukwasi mnene wa siku upo.

Nini hufanyika saa ya 23:00 EAT?

Saa ya mwisho ya kikao ina kitu ambacho saa nyingine hazina: mnada wa kufunga. Badala ya kuoanisha maagizo mmoja baada ya mwingine, soko hukusanya maagizo yote yaliyoelekezwa kwenye bei ya kufunga na kuyaoanisha kwa mpigo mmoja, kwa bei moja, saa 23:00 EAT kamili (00:00 EAT katika majira ya baridi ya Marekani). Utaratibu wake umeelezwa kwa kina kwenye mnada wa kufunga ni nini. Jedwali lifuatalo linavuta dakika zinazozunguka wakati huo kwa kikapu kile kile cha hisa saba.

WITH
    (
        SELECT sum(volume)
        FROM global_markets.delayed_stocks_minute_aggs
        WHERE ticker IN ('SPY', 'QQQ', 'AAPL', 'MSFT', 'NVDA', 'AMZN', 'TSLA')
          AND window_start >= '2026-08-03 00:00:00'
          AND window_start <  '2026-10-01 00:00:00'
    ) AS basket_volume
SELECT
    formatDateTime(toTimeZone(window_start, 'Africa/Nairobi'),   '%H:%i') AS eat_time,
    formatDateTime(toTimeZone(window_start, 'America/New_York'), '%H:%i') AS et_time,
    round(100 * toFloat64(sum(volume)) / toFloat64(basket_volume), 2)     AS volume_share_pct
FROM global_markets.delayed_stocks_minute_aggs
WHERE ticker IN ('SPY', 'QQQ', 'AAPL', 'MSFT', 'NVDA', 'AMZN', 'TSLA')
  AND window_start >= '2026-08-03 00:00:00'
  AND window_start <  '2026-10-01 00:00:00'
  AND (toHour(toTimeZone(window_start, 'America/New_York')) * 60
       + toMinute(toTimeZone(window_start, 'America/New_York'))) BETWEEN 950 AND 965
GROUP BY eat_time, et_time
ORDER BY et_time

Dakika ya 22:50 EAT inabeba 0.56% ya ujazo wote wa kikapu katika dirisha lote. Dakika moja ya 23:00 EAT, sawa na 16:00 ET, inabeba 1.78%, zaidi ya dakika ya kwanza ya dirisha hili. Hapo ndipo mifuko ya index na bidhaa zote zinazotegemea bei ya kufunga hukutana kwenye bei moja. Ndiyo maana msomaji anayefuatilia ujazo linganishi ataona kipimo chake kikibadilika ghafla dakika hiyo hiyo.

Majira ya baridi ya Marekani huhamisha saa zote kwa saa moja

Afrika Mashariki haibadilishi saa mwaka mzima. Marekani hubadilisha: huingia kwenye majira ya kuokoa mchana Jumapili ya pili ya Machi na kurudi kwenye saa za kawaida Jumapili ya kwanza ya Novemba. Kati ya Novemba na Machi, kila kipimo kwenye ukurasa huu husogea saa moja mbele kwa saa za EAT. Jedwali lifuatalo linaweka madirisha mawili bega kwa bega: Januari 5 hadi Februari 28, 2026, wakati Marekani ikiwa kwenye saa zake za kawaida, na Agosti 3 hadi Septemba 30, 2026, wakati ikiwa kwenye majira ya kuokoa mchana.

WITH
    (
        SELECT sum(volume)
        FROM global_markets.delayed_stocks_minute_aggs
        WHERE ticker IN ('SPY', 'QQQ', 'AAPL', 'MSFT', 'NVDA', 'AMZN', 'TSLA')
          AND window_start >= '2026-08-03 00:00:00'
          AND window_start <  '2026-10-01 00:00:00'
    ) AS summer_volume,
    (
        SELECT sum(volume)
        FROM global_markets.delayed_stocks_minute_aggs
        WHERE ticker IN ('SPY', 'QQQ', 'AAPL', 'MSFT', 'NVDA', 'AMZN', 'TSLA')
          AND window_start >= '2026-01-05 00:00:00'
          AND window_start <  '2026-03-01 00:00:00'
    ) AS winter_volume
SELECT
    formatDateTime(toTimeZone(window_start, 'Africa/Nairobi'), '%H:00') AS eat_time,
    round(100 * toFloat64(sumIf(volume, window_start >= '2026-08-03 00:00:00'))
              / toFloat64(summer_volume), 2)                           AS share_summer_pct,
    round(100 * toFloat64(sumIf(volume, window_start <  '2026-03-01 00:00:00'))
              / toFloat64(winter_volume), 2)                           AS share_winter_pct
FROM global_markets.delayed_stocks_minute_aggs
WHERE ticker IN ('SPY', 'QQQ', 'AAPL', 'MSFT', 'NVDA', 'AMZN', 'TSLA')
  AND ((window_start >= '2026-01-05 00:00:00' AND window_start < '2026-03-01 00:00:00')
    OR (window_start >= '2026-08-03 00:00:00' AND window_start < '2026-10-01 00:00:00'))
GROUP BY eat_time
HAVING sum(volume) > 1000000
ORDER BY max(toHour(toTimeZone(window_start, 'America/New_York'))), eat_time

Safu mbili zinaonyesha umbo lile lile likiwa limesogezwa. Saa ya 11:00 EAT inabeba 0% katika dirisha la baridi, kiwango kinachoonyesha kuwa hakuna biashara iliyorekodiwa saa hiyo wakati huo wa mwaka. Saa ya mnada wa kufunga, yaani 16:00 ET, inatua kwenye saa ya 23:00 EAT katika dirisha la kiangazi ikibeba 5.11%, na kwenye saa ya 00:00 EAT katika dirisha la baridi ikibeba 3.48%. Hiyo ndiyo sababu pekee ya kukumbuka tarehe za Machi na Novemba. Hakuna kinachobadilika sokoni, ila saa unayoisoma kwenye simu yako.

Kwa vitendo, mgawanyo huu unatosha kupanga usiku wako. Kuanzia 11:00 hadi 15:00 EAT soko ni jembamba kiasi kwamba spredi inajionyesha mara moja kwenye bei unayopata. Uzito wa jedwali la kwanza upo ndani ya kikao cha kawaida, kuanzia 16:30 EAT hadi 23:00 EAT. Ndani ya dirisha hilo, wastani wa ujazo wa kila siku wa jina unalofuatilia husaidia kupima kama unachokiona saa fulani ni cha kawaida au la.

FAQ: maswali yanayoulizwa sana

Soko la hisa la Marekani hufunguliwa saa ngapi kwa saa za Afrika Mashariki?

Kikao cha kawaida huanza 16:30 EAT na kuisha 23:00 EAT wakati Marekani ikiwa kwenye majira ya kuokoa mchana, kuanzia Machi hadi Novemba. Katika miezi ya baridi ya Marekani, kuanzia Novemba hadi Machi, kinaanza 17:30 EAT na kuisha 00:00 EAT.

Ni saa zipi za EAT zenye ujazo mkubwa zaidi?

Jedwali la kwanza linaonyesha sehemu kamili ya kila saa, na uzito upo ndani ya kikao cha kawaida, yaani kuanzia 16:30 hadi 23:00 EAT. Saa za kabla ya kufunguliwa na za baada ya kikao zinabeba sehemu ndogo ikilinganishwa na saa za ndani ya kikao.

Kwa nini biashara ya kabla ya kufunguliwa inaonekana ghali zaidi?

Saa hizo zina nukuu chache na ujazo mdogo, na jedwali la pili linaonyesha spredi pana katika saa hizo hizo. Agizo la soko linalopita wakati spredi ni pana hulipa tofauti kubwa zaidi kuliko agizo lile lile ndani ya kikao chenye ukwasi mnene.

Mnada wa kufunga unabeba ujazo kiasi gani?

Jedwali la tatu linapima dakika moja ya 23:00 EAT dhidi ya dakika zinazoizunguka, nayo inabeba sehemu kubwa kuliko dakika ya kwanza ya dirisha hilo. Ni mpigo mmoja wa bei moja, siyo mfululizo wa miamala midogo.

Je, saa hizi hubadilika mwaka mzima?

Afrika Mashariki haibadilishi saa. Marekani hubadilisha mara mbili kwa mwaka, hivyo kati ya Novemba na Machi kila saa iliyotajwa hapa husogea saa moja mbele kwa saa za EAT.

Kila paneli hapa juu ina SQL yake kamili chini yake, fungua yoyote uone jinsi namba ilivyohesabiwa. Ukitaka kuangalia saa za EAT kwa jina lingine au kwa dirisha lingine la tarehe, uliza swali hilo kwa lugha ya kawaida kwenye terminal ya Strasmore.